Nga Johannes Sadek dhe Nehal El-Sherif, dpa
Maroku është një nga bashkëorganizatorët kryesorë të Kupës së ardhshme të Botës të FIFA-s në vitin 2030 – por, teksa vijnë dëshmi tronditëse nga Rabati, Fezi dhe Marrakeshi, aktivistët për të drejtat e kafshëve akuzojnë vendin e Afrikës veriperëndimore për vrasjen e një numri të madh qensh endacakë në përgatitje për kompeticionin akuzë që politikanët e hedhin poshtë.
Qentë e ngordhur shtrihen buzë rrugëve, në shkurre dhe, në disa raste, në trotuare, me plagë që duket se janë shkaktuar nga të shtënat me armë.
Kufomat hidhen në kosha plehrash ose në shtretërit e lumenjve, ndërsa videot që qarkullojnë në internet tregojnë burra duke kapur kafshë endacake me darë dhe rrjeta, përpara se t’i ngarkojnë në furgona.
Grupet për të drejtat e kafshëve thonë se skena të tilla po bëhen gjithnjë e më të zakonshme ndërsa Maroku përgatitet të jetë një nga bashkëorganizatorët kryesorë të Kupës së Botës FIFA 2030, së bashku me Spanjën dhe Portugalinë.
Ata akuzojnë autoritetet se kanë intensifikuar përpjekjet për të larguar qentë endacakë nga hapësirat publike, duke pretenduar se gjatë këtij procesi po vriten mijëra prej tyre.
Incidentet individuale nuk mund të verifikohen në mënyrë të pavarur. Megjithatë, fotografi, video dhe dëshmi të shumta nga dëshmitarë okularë në qytete, përfshirë Rabatin, Fezin, Agadirin, Marrakeshin dhe Kazablankën, sugjerojnë se çështja është bërë gjithnjë e më e debatueshme.
Organizatat për mirëqenien e kafshëve pretendojnë për një “masakër masive”
International Animal Welfare Protection Coalition (IAWPC) thotë se fushatat për kapjen dhe vrasjen e qenve janë intensifikuar që kur Maroku u konfirmua si mikpritës i Kupës së Botës në dhjetor 2024. PETA, anëtare e koalicionit, e ka përshkruar situatën si një “masakër masive”.
Banorët e intervistuar nga dpa përshkruan gjithashtu abuzime të pretenduara. Një banor i Kazablankës tha se punonjësit bashkiakë i transportonin rregullisht qentë e kapur në një impiant për djegien e mbetjeve, ku, sipas pretendimeve, ata digjeshin. Të tjerë pretenduan se qentë endacakë ishin qëlluar ose varrosur të gjallë në vendgrumbullime mbeturinash.
Një video e shpërndarë së fundmi në internet tregon një burrë duke qëlluar me pushkë një qen në një rrugë të frekuentuar në Tinghir, ndërsa kalimtarët shikonin dhe filmonin incidentin. Qeni rrëzohet përtokë, përpara se një burrë ta tërheqë zvarrë.
Organizatat për mirëqenien e kafshëve vlerësojnë se në Marok ka rreth 3 milionë qen endacakë, megjithëse nuk ekzistojnë shifra zyrtare.
Jo të gjithë janë dakord se Kupa e Botës është shkaktari. Disa aktivistë argumentojnë se metodat e dhunshme për kontrollin e kafshëve endacake kanë ekzistuar në Marok prej vitesh dhe thjesht kanë tërhequr më shumë vëmendje ndërkombëtare për shkak të turneut.
Qeveria mohon akuzat
Ministria e Brendshme e Marokut i hedh poshtë pretendimet për vrasje sistematike.
Në një deklaratë për dpa, ministria tha se ngjarjet e mëdha ndërkombëtare ofrojnë një “nxitje shtesë” për përshpejtimin e programeve ekzistuese për menaxhimin e kafshëve endacake, por këmbënguli se nuk ka “asnjë lidhje të drejtpërdrejtë” midis këtyre përpjekjeve dhe përgatitjeve për Kupën e Botës 2030.
Zyrtarët thonë se Maroku ka zbatuar një program mbarëkombëtar Trap-Neuter-Vaccinate-Return (TNVR) që nga viti 2019, i cili synon të zvogëlojë gradualisht popullsinë e qenve endacakë përmes sterilizimit dhe vaksinimit, në vend të asgjësimit të tyre.
Sipas ministrisë, videot dhe fotografitë që qarkullojnë në internet paraqesin incidente të izoluara që “në asnjë mënyrë nuk pasqyrojnë” politikën zyrtare të vendit.
Një debat i njohur
Mosmarrëveshja pasqyron një konflikt më të gjerë që shihet në shumë vende që përballen me popullsi të mëdha kafshësh endacake.
Mbrojtësit e mirëqenies së kafshëve argumentojnë se qentë endacakë meritojnë mbrojtje nga mizoria dhe mbështesin programet e sterilizimit në vend të metodave vdekjeprurëse. Të tjerë, megjithatë, përmendin shqetësimet lidhur me sulmet e qenve, tërbimin dhe sëmundje të tjera, duke argumentuar se autoritetet kanë përgjegjësi të mbrojnë sigurinë publike.
Polemika të ngjashme janë shfaqur edhe përpara ngjarjeve të mëdha sportive të mëparshme.
Organizatat për të drejtat e kafshëve akuzuan autoritetet në Rusi përpara Kupës së Botës FIFA 2018 dhe në Brazil përpara turneut të vitit 2014 se po largonin ose asgjësonin qentë endacakë për të përmirësuar pamjen e qyteteve pritëse.
FIFA tha se Maroku ishte angazhuar për mbrojtjen e mirëqenies së kafshëve gjatë kandidaturës së tij të suksesshme për organizimin e Kupës së Botës.
Organi drejtues i tha dpa se po punon me Federatën Mbretërore Marokene të Futbollit (FRMF) për të siguruar që këto angazhime të respektohen dhe e përshkroi çështjen si një “çështje të rëndësishme”.
FIFA po bashkëpunon gjithashtu me IAWPC-në, një aleancë prej rreth 80 organizatash për mirëqenien e kafshëve.
Dëshmi kontradiktore
Zyrtarët në Ifrane, një nga qytetet që po përgatiten për turneun, thonë se qentë endacakë po mblidhen në mënyrë humane, po vaksinohen dhe po strehohen në qendra strehimi.
“Ne kemi filluar të pastrojmë rrugët nga qentë endacakë si pjesë e përgatitjeve tona”, tha Omar Jaid, kreu i këshillit lokal të turizmit, për transmetuesin amerikan CNN, duke shtuar se kafshët dërgohen në qendra strehimi për t’u kujdesur dhe vaksinuar.
Ky version kundërshtohet nga hetimet e publikuara nga The Athletic, të cilat raportuan se një autoritet vendor maroken kishte urdhëruar 1,000 fishekë për t’u përdorur kundër qenve endacakë.
Publikimi online citoi gjithashtu pretendime se qentë ishin djegur ose vrarë sistematikisht pranë Marrakeshit përpara Kupës së Kombeve të Afrikës. CNN ka verifikuar veçmas video që tregojnë asgjësime të dukshme të qenve në Marrakesh, Kazablankë, Agadir dhe Ifrane.
Grupet për mirëqenien e kafshëve pretendojnë gjithashtu se qentë zhduken pasi dërgohen në qendrat e strehimit, duke pretenduar se shumë prej tyre helmohen. Zyrtarët marokenë i hedhin poshtë këto akuza dhe i kanë cilësuar disa raportime si dezinformim.
Ligj i ri për mirëqenien e kafshëve
Polemika vjen në një kohë kur Maroku po prezanton legjislacion të ri për mirëqenien e kafshëve, të hartuar me kontributin e FIFA-s. Ligji parashikon dënime me burgim deri në gjashtë muaj dhe gjoba deri në rreth 1,800 euro (2,059 dollarë) për vrasjen ose keqtrajtimin e qëllimshëm të kafshëve.
Megjithatë, aktivistët për të drejtat e kafshëve kanë kritikuar dispozitat që vendosin gjithashtu gjoba ndaj personave që ushqejnë ose kujdesen për qentë endacakë në hapësirat publike.
Me katër vjet që kanë mbetur deri në Kupën e Botës, mosmarrëveshja mbi mënyrën se si Maroku i trajton qentë endacakë nuk tregon shenja se do të zbehet.
© SYRI.net
