Siria po shqyrton mundësinë për t’iu bashkuar Marrëveshjes së Përbashkët të Mbrojtjes së Mekës, të krijuar nga Pakistani, Arabia Saudite dhe Turqia, por Damasku ende nuk ka marrë një vendim përfundimtar.
Ministri i Jashtëm sirian, Asaad al-Shaibani, deklaroi se Qeveria siriane po vlerëson opsionet e saj lidhur me një anëtarësim të mundshëm në këtë aleancë.
“Ne e kuptojmë se Pakistani, Arabia Saudite dhe Turqia janë vende shumë të rëndësishme në rajon. Sigurisht, ne po shqyrtojmë opsionet tona”, tha Shaibani.
Ai theksoi se nuk ka ende një vendim nëse Siria do t’i bashkohet apo jo aleancës.
Një përfshirje e mundshme e Sirisë do të kishte rëndësi të veçantë për arkitekturën e sigurisë në Lindjen e Mesme, duke zgjeruar bashkëpunimin e Damaskut me tre aktorë të rëndësishëm rajonalë dhe duke i dhënë marrëveshjes një dimension më të gjerë strategjik.
Për momentin, megjithatë, qëndrimi zyrtar i Damaskut mbetet i hapur dhe pa një angazhim konkret për anëtarësim.
Zgjerimi i paktit
Egjipti pritet t’i bashkohet në fazën e ardhshme Marrëveshjes së Përbashkët të Mbrojtjes së Mekës, një pakt sigurie me model të ngjashëm me NATO-n, që aktualisht përfshin Turqinë, Arabinë Saudite dhe Pakistanin.
Ministri i Jashtëm turk, Hakan Fidan, konfirmoi se Kajro pritet të bëhet pjesë e aleancës pasi të zgjidhen disa çështje teknike që lidhen me zgjerimin e saj.
“Egjipti është tashmë partneri ynë natyror në të gjitha çështjet. Besoj se në fazën e ardhshme edhe Egjipti do të jetë pjesë e aleancës”, deklaroi Fidan për agjencinë turke Anadolu.
Sipas tij, katër vendet tashmë kanë një koordinim të ngjashëm politik për çështjet kryesore rajonale.
Një mekanizëm i ngjashëm me nenin 5 të NATO-s
Marrëveshja e Mekës bazohet në një koncept të mbrojtjes kolektive, të ngjashëm me nenin 5 të NATO-s.
Në rast se një prej vendeve anëtare sulmohet, shtetet e tjera mund të ofrojnë mbështetje ushtarake, informative ose logjistike.
Megjithatë, Fidan theksoi se pakti është konceptuar si një mekanizëm parandalues dhe mbrojtës, dhe jo si një bllok ushtarak ofensiv.
“Ne nuk duhet të mbetemi të kufizuar në tre vende. Duhet të rritemi dhe, nëse është e nevojshme, t’i përfshijmë të gjitha vendet nën këtë ombrellë”, tha ministri turk.
Sipas marrëveshjes, kërkesat për anëtarësim do të shqyrtohen rast pas rasti nga vendet themeluese.
Selia në Arabinë Saudite
Pakti parashikon krijimin e një sekretariati të përhershëm në Arabinë Saudite, i cili do të koordinojë zbatimin e përditshëm të marrëveshjes.
Struktura drejtuese do të përfshijë një komitet politik dhe ushtarak me ministrat e Jashtëm, ministrat e Mbrojtjes dhe shefat e shtabeve të vendeve pjesëmarrëse.
Bashkëpunimi do të fokusohet në disa fusha, përfshirë:
industrinë e mbrojtjes;
shkëmbimin e informacionit dhe inteligjencës;
ndërveprueshmërinë e forcave ushtarake;
stërvitjet e përbashkëta;
koordinimin e sistemeve të komunikimit dhe armatimit.
Aktivizimi i mekanizmit të mbrojtjes kolektive do të kërkojë një kërkesë zyrtare për ndihmë nga shteti i sulmuar. Më pas, komiteti drejtues do të përcaktojë nivelin e mbështetjes, nga furnizimi me municione deri te dërgimi i njësive luftarake, në varësi të kërcënimit.
Fidan: Irani nuk është objektivi i paktit
Diplomatët kanë theksuar se marrëveshja është hartuar në mënyrë të pavarur nga konfliktet aktuale mes Izraelit, Shteteve të Bashkuara dhe Iranit.
Fidan deklaroi se Teherani nuk është objektiv i drejtpërdrejtë i marrëveshjes, duke argumentuar se qëllimi kryesor është stabiliteti afatgjatë i rajonit dhe jo përballja me një shtet të caktuar.
Një tjetër komponent i rëndësishëm është siguria detare në Detin e Kuq, veçanërisht në ngushticën Bab el-Mandeb, një prej korridoreve kryesore të tregtisë globale.
Arabia Saudite ka mbledhur së fundmi shefat e forcave të armatosura nga rreth 40 vende për të diskutuar sigurinë e kësaj zone, pa e lidhur zyrtarisht takimin me konfliktin me Houthit.
Turqia ka një interes të drejtpërdrejtë ekonomik në këtë çështje, pasi siguria e transportit detar përmes Kanalit të Suezit dhe pellgut të Mesdheut është e rëndësishme për tregtinë dhe ekonominë turke.
Zgjerimi me Egjiptin do ta kthente paktin në një mekanizëm me peshë edhe më të madhe politike, ushtarake dhe gjeostrategjike në Lindjen e Mesme.
