Fejzi HAJDARI
Ka diçka thellësisht shqetësuese në ngritjen e AfD-së në Gjermani: nuk kemi të bëjmë më vetëm me një parti që kërkon të ndryshojë politikën e migracionit apo të mbyllë kufijtë. Kur një forcë politike që fiton terren me shpejtësi në vendin më të fuqishëm të Bashkimit Evropian fillon të prekë themelet e rendit evropian pas Luftës së Ftohtë, atëherë alarmi nuk është më vetëm gjerman, por është evropian.
Dhe në Ballkan, alarmi ka një emër: Kosova.
AfD-ja dhe eksponentët e saj kanë shfaqur qëndrime që e vënë në pikëpyetje politikën gjermane ndaj Kosovës, ndërsa në Bundestag kundërshtohet edhe vazhdimi i angazhimit gjerman në KFOR. Vetë Bundestagu, megjithatë, në qershor 2026 e zgjati mandatin e Bundeswehr-it në KFOR me 382 vota pro.
Problemi bëhet edhe më serioz kur dëgjojmë argumentin se ndërhyrja e NATO-s në vitin 1999 ishte një “gabim”.
Po pse Gabim?
Po, ndërhyrja e NATO-s mund të diskutohet juridikisht, politikisht dhe historikisht. Por të reduktosh vitin 1999 në një debat abstrakt për “bombardimin e Serbisë”, duke fshirë nga fotografia Kosovën, represionin, dëbimet dhe qindra mijëra shqiptarët e detyruar të largoheshin nga shtëpitë e tyre, nuk është analizë historike.
Përkundrazi, është politikë e harresës.
NATO ndërhyri pas dështimit të përpjekjeve diplomatike dhe në një kohë kur forcat serbe po kryenin represion dhe dëbime masive në Kosovë. Pas 78 ditësh bombardime, forcat jugosllave u tërhoqën nga Kosova dhe u vendos KFOR-i.
Tani imagjinoni se çfarë do të ndodhte nëse një parti e tillë do të arrinte pushtetin në Berlin dhe do ta kthente këtë narrativë në politikë shtetërore.
Çfarë do të ishte hapi tjetër?
Çnjohja e Kosovës?
Nëse një Gjermani e drejtuar nga një forcë që e konsideron ndërhyrjen e vitit 1999 gabim do të vendoste të tërhiqej nga njohja e Kosovës, nuk do të ishte thjesht ndryshim i një politike të jashtme. Do të ishte një tërmet politik për gjithë Evropën.
Për shkak se Kosova nuk është thjesht një shtet i vogël në hartën e Ballkanit. Është një nga produktet politike të rendit evropian të ndërtuar pas luftërave të përgjakshme të viteve ’90.
Të prekësh Kosovën në këtë mënyrë do të thotë të hapësh përsëri dosjet e Bosnjës, Kroacisë dhe gjithë ish-Jugosllavisë. Dhe këtu qëndron rreziku më i madh.
Nëse Evropa fillon të rishikojë kufijtë dhe marrëveshjet e pasluftës sipas forcës së partive nacionaliste, atëherë nuk kemi më një Evropë që garanton paqen. Kemi një Evropë që rikthen pasiguritë e shekullit të kaluar.
AfD mund të fitojë zgjedhje. Kjo është demokracia. Por demokracia nuk i jep askujt të drejtën të rishkruajë historinë sipas interesit politik të ditës.
Asnjë parti nuk mund t’u thotë viktimave: “Historia juaj ishte gabim.”
Asnjë lider evropian nuk mund ta trajtojë Kosovën si një monedhë këmbimi për marrëdhëniet me Beogradin apo Moskën.
Dhe këtu duhet të jetë veçanërisht i qartë qëndrimi shqiptar.
Nuk është e nevojshme të urresh Serbinë për të mbrojtur Kosovën.
Nuk është e nevojshme të urresh serbët për të mbrojtur të vërtetën.
Por është e domosdoshme të kundërshtosh çdo përpjekje për ta relativizuar historinë dhe për ta paraqitur agresorin dhe viktimën si dy palë të barabarta në një histori pa kontekst.
Për shkak se pajtimi pa të vërtetën është teatër.
Dhe një Evropë që kërkon pajtim duke harruar viktimat, në fakt nuk po ndërton paqe. Po ndërton një konflikt të ri mbi harresën e vjetër.
Prandaj, shqiptarët që sot brohorasin për AfD-në vetëm sepse ajo flet për “vlerat e krishtera”, “Evropën” apo kundër emigracionit, duhet t’i bëjnë vetes një pyetje shumë të thjeshtë:
Çfarë Evrope po mbroni, nëse ajo Evropë nesër mund të thotë se Kosova ishte gabim?
Nëse Gjermania do të kthehej kundër Kosovës, goditja nuk do të ishte vetëm ndaj Prishtinës.
Do të ishte goditje ndaj vetë idesë se Evropa i mbron vendimet e saj, i mbron viktimat e luftërave dhe nuk lejon që kufijtë politikë të rishkruhen sa herë ndryshon era politike.
Dhe nëse kjo logjikë triumfon, pyetja nuk do të jetë më “çfarë do të bëhet me Kosovën?”
Pyetja do të jetë: Çfarë do të mbetet nga Evropa?
BE-ja nuk u ndërtua vetëm për tregti.
U ndërtua mbi një premtim shumë më të madh: që Evropa të mos kthehet më në atë që ishte.
AfD-ja, me nacionalizmin e saj përjashtues, me flirtin me narrativat e Kremlinit dhe me përpjekjet për ta rishikuar politikën evropiane ndaj Ballkanit, rrezikon ta sfidojë pikërisht këtë premtim. Rritja e saj e fundit tregon se ky nuk është më një fenomen periferik i politikës gjermane.
Dhe për Kosovën, ky nuk është një debat akademik, por çështje ekzistence politike.
Një Evropë që e mohon arsyen përse ndërhyri në Kosovë në vitin 1999, një ditë mund të fillojë të mohojë edhe arsyen përse u ndërtua vetë pas vitit 1945.
E atëherë, rreziku nuk do të jetë vetëm fundi i një politike ndaj Kosovës.
Mund të jetë fillimi i fundit të Evropës si projekt paqeje.
