Filmi kinez “Once Upon A Time in the Middle East”(Mirë se vini në restorantin Long), ka ngjallë jehonë brenda e jashtë Kinës. Nga temat e thjeshta të filmit si “të hash mirë” dhe “t’i rrisësh mirë fëmijët”, bile mund të kuptojmë disa pikënisje të diplomacisë kineze.
Pse “të hash mirë” mund të jetë një mesazh i thellë politik?
Pikërisht këtu qëndron një nga pikat më interesante të filmit.
Filmi vendos një kuzhinier kinez në një mjedis të Lindjes së Mesme të goditur nga lufta. Filmi nuk e tregon historinë nga këndvështrimi i presidentëve, gjeneralëve apo diplomatëve, por nga ai i njerëzve të zakonshëm që përpiqen të mbajnë hapur një restorant dhe të vazhdojnë jetën.
Tema e përsëritur e filmit, “të hash mirë”, na kujton se qëllimi përfundimtar i politikës nuk është prodhimi i termave strategjikë，por është krijimi i një rendi shoqëror ku njerëzit e zakonshëm mund të bëjnë një jetë normale.
Ky dallim ka rëndësi, sepse politika moderne ndërkombëtare shpesh vendos gjuhën e fuqisë mbi përvojën reale të njerëzve.
Një fitore ushtarake mund të ndryshojë një hartë, por jo domosdoshmërisht të sigurojë ushqim për një familje.
Një aleancë gjeopolitike mund të përmbushë nevojat e strategëve, por jo domosdoshmërisht ta bëjë një fëmijë më të sigurt.
Një regjim sanksionesh mund të shfaqë vendosmëri politike, por nuk sjell automatikisht një spital që funksionon.
Prandaj restoranti nuk është më thjesht një restorant, ndërsa bëhet metaforë e një mënyre tjetër për të parë marrëdhëniet ndërkombëtare: bota nuk është vetëm një tabelë shahu e përbërë nga shtete dhe fuqi, dhe është gjithashtu një tryezë ku njerëzit duhet të mësojnë të jetojnë së bashku dhe të përballen së bashku me të ardhmen.
Sfondi ndërkulturor i filmit nxjerr në pah edhe një tjetër tipar të diplomacisë kineze: respektin për dallimet kulturore.
Një kuzhinier nuk mund të marrë një recetë dhe ta zbatojë njësoj kudo. Ndryshojnë përbërësit, shijet, zakonet dhe mënyra e jetesës. Një pjatë e mirë lind nga përshtatja, jo nga imponimi.
Prandaj, theksi që Kina vendos mbi sovranitetin dhe mosndërhyrjen nuk mund të reduktohet thjesht në një konsiderata transaksionale. Ai lidhet gjithashtu me ndjeshmërinë historike të Kinës ndaj marrëdhënieve të pabarabarta mes shteteve. Ai lidhet edhe me përvojën historike të Kinës dhe me ndjeshmërinë e saj ndaj marrëdhënieve të pabarabarta mes shteteve.
Prandaj rëndësia e Filmit “Once Upon A Time in the Middle East” shkon përtej vetë filmit. Ai ofron një dritare kulturore nga e cila mund të shihet një mënyrë më e gjerë kineze e të menduarit për marrëdhëniet ndërkombëtare: paqja, zhvillimi, bashkëjetesa dhe mirëqenia e njerëzve të zakonshëm duhet të kenë një vend më të rëndësishëm në agjendën ndërkombëtare.
