Ivon Veliçkovski
Një perspektivë ndryshe për Marrëveshjen Kornizë pas 25 vjetësh: “Mburojë” për maqedonasit nga “bota ruse”, me garanci ndërkombëtare
Dhe garanci për shtetformësinë e popullit maqedonas, i cili ka edhe detyrimin, edhe forcën për të mbrojtur barazinë qytetare dhe etnike të të gjithëve – së bashku me të gjithë në kombin e Maqedonisë së Veriut.
“Bota ruse” është një projektim i Kremlinit për veten si fuqi mbizotëruese dhe pikë referimi ndaj popujve në rrethin e saj (ukrainasit, bjellorusët, baltikët, popujt e Kaukazit…). Në këtë koncept, popujt e Evropës Qendrore dhe të Ballkanit (sllavë) përfytyrohen si “zonë tampon” në kufijtë perëndimorë – kufij që Rusia dëshiron t’i identifikojë me kufijtë e dikurshëm sovjetikë.
Këtë stil imperial Rusia e ndërton përmes “eksportit” të pansllavizmit (deri në vitin 1917), komunizmit (deri në vitin 1991) dhe “botës ruse”, që nga dita e parë e Putinit si kryeministër e deri më sot.
“Receta” është e njëjtë: dehumanizimi i popujve që nuk e pranojnë një supremaci të tillë, si justifikim për aneksim ose agresion. Shembulli i fundit është Ukraina.
Gjatë gjithë kësaj kohe, Kisha Ortodokse Ruse, e mbështetur në etnofiletizëm, është në funksion të pushtetit shtetëror rus, duke u përpjekur të imponohet mbi Patriarkanën Ekumenike.
Në këtë qasje të Kremlinit, “bota serbe” duhet ta kurorëzojë Beogradin si “Moskë”, ndërsa Kishën Ortodokse Serbe si një degë të Kishës Ortodokse Ruse në Ballkan.
Ukraina, nën agresionin e Putinit sot, në vitet ’90 ishte Sllovenia, Kroacia, Bosnja dhe Hercegovina dhe Kosova nën agresionin e Millosheviqit.
Që këto vende të mbeteshin në orbitën ruse (përmes Beogradit), ishte e nevojshme që në NATO (dhe BE) të mos hynin:
* Mali i Zi, i izoluar në RSFJ/Serbi e Mal të Zi;
* (Maqedonia e Veriut), e përfshirë në konflikte me shqiptarët, bullgarët dhe grekët.
Nëse Kushtetuta e vitit 1991 nuk do t’i kishte përjashtuar amendamentet kushtetuese të vitit 1971 dhe Kushtetutën e vitit 1974, të cilat garantonin të drejtat gjuhësore të komuniteteve jomaqedonase dhe të ashtuquajturën “shumicë të Badenterit” – ngjarjet në Gostivar dhe Tetovë në vitin 1997 nuk do të kishin ndodhur, ndërsa (Maqedonia e Veriut) do të ishte pjesë e “Agjendës 2000”, së bashku me Slloveninë.
Prandaj, reduktimi i Marrëveshjes Kornizë vetëm në një marrëveshje paqeje është një mashtrim i qëllimshëm, për të mos u përballur me gabimet e Shkupit jugosllav para dhe pas vitit 1991, si dhe me ndikimet malinje ndaj të cilave kemi qenë (dhe jemi) të ekspozuar.
Marrëveshja Kornizë është një marrëveshje strukturore për garantimin e barazisë qytetare dhe etnike, e cila e forcon (unitaritetin e) kombit – subjekt i marrëdhënieve dhe të drejtës ndërkombëtare, përmes organizatave dhe aleancave si OKB-ja, NATO-ja dhe BE-ja.
Prandaj, ajo është pjesë e Kushtetutës dhe është garantuar edhe nga SHBA-ja dhe BE-ja. Dhe në këtë mënyrë ajo garanton identitetin perëndimor dhe evropian të kombit të Maqedonisë së Veriut, si dhe të popullit maqedonas dhe popujve të tjerë që jetojnë në të.
