Një reagim zyrtar i Ambasadës së Shqipërisë në Mbretërinë e Bashkuar ka detyruar BBC-në të korrigjojë titullin e një artikulli që, sipas diplomacisë shqiptare, stigmatizonte një komunitet të tërë për veprimet e disa individëve.
Artikulli i BBC-së, i publikuar më 24 korrik, mbante fillimisht titullin “Albanians used false papers for settlement scheme” (“Shqiptarët përdorën dokumente false për skemën e qëndrimit”), një formulim që ia atribuonte veprat penale të tre personave, të gjithë shqiptarëve si komunitet.
Pas ndërhyrjes së Ambasadës shqiptare në Londër, BBC e ndryshoi titullin në “Trio used false papers for settlement scheme” (“Tre persona përdorën dokumente false për skemën e qëndrimit”), duke hequr referencën ndaj kombësisë dhe duke e fokusuar lajmin tek autorët konkretë të çështjes.
Reagimi i Ambasadës
Në reagimin e saj publik, Ambasada shqiptare thekson se media ka detyrimin të raportojë me saktësi dhe pa ushqyer stereotipe.
Sipas saj, formulimi fillestar ishte “i padrejtë, i pasaktë dhe stigmatizues”, pasi krijonte përshtypjen se përgjegjësia për një çështje penale ishte kolektive dhe jo individuale.
Diplomacia shqiptare, përmes ambasadorit në Londër, Uran Ferizi, argumenton se kur një procedim penal lidhet me persona të caktuar, përgjegjësia është individuale dhe nuk mund të shtrihet mbi një kombësi të tërë.
“Në këtë mënyrë kontribuohet në krijimin dhe përforcimin e paragjykimeve ndaj mijëra qytetarëve shqiptarë që jetojnë, punojnë dhe kontribuojnë me ndershmëri në Britani”, thuhet në reagim.
Ambasada shton se do të vazhdojë të reagojë sa herë që Shqipëria ose qytetarët shqiptarë trajtohen në mënyrë diskriminuese apo stereotipizuese në media.
Çfarë kishte ndodhur?
Artikulli i BBC-së raportonte mbi një proces penal në Gjykatën e Kurorës në Sheffield, ku tre shtetas shqiptarë pranuan fajësinë për vepra që lidhen me paraqitjen e dokumenteve të rreme në aplikimet për “EU Settlement Scheme”, programi që u lejonte qytetarëve të Bashkimit Evropian dhe familjarëve të tyre të fitonin të drejtën e qëndrimit në Mbretërinë e Bashkuar pas Brexit.
Sipas raportimit, Ervin Sina, 35 vjeç; Kadri Sinamati, 28 vjeç dhe Kastriot Hoxha, 32 vjeç, pranuan akuza të ndryshme që lidhen me paraqitjen e informacionit të rremë në aplikimet për status qëndrimi.
Njëri prej tyre, Kastriot Hoxha, pranoi gjithashtu një akuzë për posedim kanabisi me qëllim shpërndarjen, ndërsa disa akuza të tjera u mohuan dhe prokuroria vendosi të mos i ndiqte më tej. Dënimi për tre të pandehurit pritet të jepet më 10 shtator.
Pra, çështja kishte të bënte me tre individë konkretë, jo me komunitetin shqiptar në Britani.
Një debat që shkon përtej këtij rasti
Ndryshimi i titullit nga BBC nuk është thjesht një korrigjim editorial. Ai prek një debat shumë më të gjerë mbi mënyrën se si raportohet për emigracionin dhe kombësitë në mediat britanike.
Prej disa vitesh, sidomos pas Brexit dhe rritjes së numrit të emigrantëve që kaluan Kanalin Anglez me gomone, një pjesë e medias britanike, veçanërisht tabloidet dhe gazetat me prirje konservatore ose të djathta, kanë përdorur shpesh termin “Albanians” në tituj për ngjarje kriminale, edhe kur rastet lidhen vetëm me individë të caktuar.
Tituj të tillë krijojnë një lidhje të drejtpërdrejtë midis kombësisë dhe kriminalitetit, duke ushqyer perceptimin se sjellja e disa personave përfaqëson një komunitet të tërë.
Ky është një standard që rrallë përdoret për kombësi të tjera. Në shumicën e rasteve, mediat britanike identifikojnë autorët si “three men”, “a suspect” ose “a gang”, ndërsa kombësia përmendet vetëm kur ka relevancë të drejtpërdrejtë për ngjarjen.
Pikërisht për këtë arsye reagimi i Ambasadës shqiptare u përqendrua jo tek përmbajtja e lajmit apo procedimi penal, por tek mënyra e formulimit të titullit.
Pse ka rëndësi gjuha
Në gazetari, titulli është elementi më i lexuar i një artikulli dhe shpesh mbetet i vetmi informacion që konsumon publiku.
Një titull si “Albanians used false papers…” krijon menjëherë një përgjithësim mbi shqiptarët si komunitet.
Ndërsa formulimi “Trio used false papers…” identifikon përgjegjësinë aty ku duhet: tek personat konkretë.
Ky korrigjim nuk ndryshon faktet e çështjes penale, por ndryshon mënyrën se si publiku e percepton atë.
Është pikërisht ky dallim mes përgjegjësisë individuale dhe etiketimit kolektiv që qëndron në thelb të debatit.
Një sinjal për raportim më të përgjegjshëm
Korrigjimi i BBC-së mund të konsiderohet një precedent pozitiv, pasi tregon se edhe mediat më të mëdha mund të rishikojnë formulimet kur ato rezultojnë stigmatizuese.
Ai gjithashtu nënvizon rëndësinë e reagimeve institucionale kur raportimet mediatike rrezikojnë të krijojnë paragjykime ndaj komuniteteve të tëra.
Në një kohë kur në Mbretërinë e Bashkuar jetojnë e punojnë dhjetëra mijëra shqiptarë të integruar në jetën ekonomike dhe shoqërore, përdorimi i një gjuhe të kujdesshme nuk është vetëm një standard profesional i gazetarisë, por edhe një element thelbësor për të shmangur diskriminimin dhe stigmatizimin kolektiv.
