Përfshirja me vaksinimin e obligueshëm në Maqedoni edhe në vitin 2025 mbetet nën normat e rekomanduara prej 95 përqind, thuhet në Raportin për realizimin e Programit për imunizim të obligueshëm të popullatës të Institutit për Shëndet Publik (ISHP, njofton Portalb.mk.
Sipas të dhënave, te pranuesit e vaksinave me tre doza shënohet rënie e konsiderueshme në krahasim me vitin 2024, me përfshirje e cila në disa vaksina është nën 80 përqind. Rënia u dedikohet vaksinave kundër Hepatit B, influenca Hemofilus dhe DiTePer/IPV, me ç’rast trendin e ndërpret rimëkëmbja graduale paraprake pas pandemisë me kovid-19.
Për dallim nga kjo, tek rivaksinimi i popullatës shkollore shënohet rritje në krahasim me vitin paraprak, posaçërisht për vaksinat në moshat 7, 14 dhe 18 vjeç. Gjithashtu, rivaksinimi me vaksinën MRP ka arritur 84,7 përqind, që paraqet rritje në krahasim me vitin 2024.
Përfshirja me vaksinën MRP (doza e parë) në vitin 2025 është 62,7 përqind, ndjeshëm nën normat e rekomanduara prej 95 përqind. Për herë të fundit përfshirje prej mbi 90 përqind është regjistruar në vitin 2019, me ç’rast shënohet rënie e vazhdueshme, me përjashtim të përmirësimit të përkohshëm në vitin 2024 për shkak të masave të përforcuara kundërepidemike.
Në raport thuhet se në vitin 2024, pas epidemive të kollës së mirë, janë realizuar masa të përforcuara, duke përfshirë edhe vaksinimin e fëmijëve të lënë jashtë kontrollit dhe kufizimet në pranimet në parashkollor për fëmijët e pavaksinuar. Këto ndërhyrje çuan në rritjen e mbulimit atë vit, veçanërisht për vaksinat DiTePer/IPV dhe HiB.
Në vitin 2025, pas përfundimit të epidemisë dhe ulje të intensitetit të masave, u regjistrua një rënie e përsëritur e përfshirjes, e cila u shoqërua edhe me një perceptim të reduktuar të rrezikut tek prindërit.
Vaksinimi HPV shënon rritje të ndjeshme – prej 50,2 përqind në vitin 2024 në 51,5 përqind në vitin 2025, pas zgjerimit të vaksinimit edhe tek djemtë. Megjithatë, përfshirja mbetet e ulët dhe me dallime të konsiderueshme rajonale.
Më pak vajza të vaksinuara dhe djelmosha ka në Ohër (9,9 përqind), ndërsa vaksinimi është 100 përqind i realizuar në Berovë, Vinicë, Pehçevë, Makedonski Brod dhe në Vallandovë.
“Përfshirje më të ulët nga përfshirja e përgjithshme në republikë është regjistruar në Tetovë/Gostivar, Manastir, Shkup, Prilep dhe Kërçovë. Nga personat e kualifikuar në territorin e të gjithë republikës për këtë vaksinë, gjithsej 8.224 persona nuk janë mbuluar, nga të cilët 4.638 janë banorë të Shkupit”, thuhet në raport.
Vitin e kaluar, përfshirja me vaksinim kundër HPV u realizua për herë të parë në të gjithë popullatën e synuar, pas futjes së vaksinimit për djemtë në vitin 2024. Përfshirja e djemve në program kontribuoi në një rritje të numrit të fëmijëve të vaksinuar dhe të mbulimit të përgjithshëm. Zgjerimi i vaksinimit kundër HPV tek djemtë ka pasur një ndikim pozitiv në rritjen e mbulimit, por ai mbetet relativisht i ulët.
Përfshirja me vaksinën kundër rotavirusit është 64,3 përqind, që paraqet rënie nga viti i kaluar. Gjithashtu, ka një rënie në përfshirjen me vaksinën pneumokoksike, me përfshirje totale prej 80,2 përqind për vaksinimin parësor dhe 59,7 përqind për rivaksinim.
“Posaçërisht shqetësues është fakti që në vitin 2025 nuk ka asnjë territor me përfshirje mbi 90 përqind për të gjithë vaksinat, ndërsa numri më i madh i rasteve të lëshuara janë regjistruar në Shkup. Në disa rajone, si Manastiri, Strumica dhe Kumanova, përfshirja me disa vaksina mbetet vazhdimisht nën nivelet e rekomanduara”, thuhet në raport.
Raporti paralajmëron se përfshirja e ulët dhe afatgjate e reduktuar i vaksinës MRP mund të çojë në një grumbullim të popullatës së ndjeshme dhe rrezik të rritur të paraqitjeve të sëmundjeve të tilla si fruthi.
Pavarësisht trendit negativ në vitin 2025, analiza arrin në përfundimin se masat e synuara dhe intervenimet e intensifikuara në vitin 2024 kanë treguar se përfshirja mund të përmirësohet ndjeshëm në afat të shkurtër, nëse zbatohen politika dhe aktivitete të përshtatshme.
Autoritetet shëndetësore rekomandojnë përforcimin e aktiviteteve për të përmirësuar përfshirjen me vaksinim, me fokus në gjetjen sistematike të individëve të pavaksinuar dhe pjesërisht të vaksinuar, veçanërisht në rajonet me përfshirje më të ulët si Shkupi, Kumanova, Manastiri dhe Strumica.
Sipas rekomandimeve, shërbimet për vaksinim duhet të kontrollojnë vazhdimisht statusin e vaksinimit të popullatës dhe t’i inkurajojnë në mënyrë aktive qytetarët që të përfundojnë imunizimin sipas Kalendarit për vaksinim.
Në mënyrë plotësuese, theksohet nevoja për të krijuar aktivitete të vazhdueshme „catch-up“ , e jo vetëm gjatë epidemive, me qëllim ruajtjen e përfshirjes së arritur dhe parandalimin e rënies së mëtejshme të tij.
Për shkak të përfshirjes së dukshme të ulët të vaksinës MRP, rekomandohen ndërhyrje urgjente dhe e targetuar. Ato përfshijnë apele masive, aktivitete në terren dhe komunikim i përforcuar me prindërit, me qëllim arritjen e pragut të rekomanduar prej të paktën 95 përqind përfshirje.
Njëkohësisht, propozohet të futet monitorim i rregullt i afateve kohore të vaksinimit, dhe jo vetëm i përfshirjes së përgjithshëme, gjë që do të mundësojë zbulimin e hershëm të vonesave dhe lëshimeve në imunizim dhe reagimin në kohë nga institucionet shëndetësore.
