Raporti i publikuar nga Shoqata për Emancipim, Solidaritet dhe Brazi të Grave (ESE), ka rezultuar që në RMV, vetëm një e treta e grave apo rreth 149,000 gra kanë qenë të përfshira në kontrollin për kancerin e qafës së mitrës, ky numër është larg qëllimit për të mbuluar 75 për qind të grave deri në vitin 2030 për të arritur zbulimin dhe parandalimin në kohë të kësaj sëmundjeje. Ndërkohë sipas statistiakve nga viti 2017 deri në vitin 2023, 540 gra humbën betejën me kancerin në qafën e mitrës, shkruan Portalb.mk.
Në vend që të rritet, numri i grave të mbuluara nga kontrolli po zvogëlohet nga viti në vit. Vetëm për krahasim, në Slloveni, programi i kontrollit të kancerit të qafës së mitrës mbuloi 71 për qind të grave në tre vjet, tha Borjan Pavlovski nga Shoqata për Emancipim, Solidaritet dhe Barazi të Grave (ESE).
“Maqedonia është prapa në luftën kundër kancerit të qafës së mitrës dhe është larg përmbushjes së objektivit për të mbuluar 70% të grave me skrining deri në vitin 2030 me qëllim zhdukjen e plotë të vdekshmërisë nga kjo sëmundje, të vendosur nga Organizata Botërore e Shëndetësisë. Arsyeja kryesore për këtë situatë është se Programi i Skriningut për kancerin e qafës së mitrës siguron mbulim të mjaftueshëm të grave për të arritur zbulimin dhe parandalimin në kohë të kësaj sëmundjeje”, thuhet në analizën e publikuar nga ESE.
Edhe pse programi thotë se qëllimi është të mbulojë 75% të popullsisë femërore të moshës 21 deri në 59 vjeçare me skrining brenda tre viteve, shteti as nuk ndan fonde të mjaftueshme për këtë qëllim, as nuk kryen aktivitete për edukimin dhe informimin e grave.
“Niveli i ulët i skriningut kontribuon që Maqedonia të jetë ndër vendet kryesore në Evropë dhe rajon për sa i përket numrit të rasteve të zbuluara rishtazi të kancerit të qafës së mitrës. Sipas të dhënave të fundit në dispozicion, 327 raste të reja u zbuluan në vitin 2023, ndërsa në vitin 2022 u regjistruan 289 raste. “Kjo shkallë është më e larta në Evropë, pothuajse pesë herë më e lartë se në Greqi dhe Itali, tre herë më e lartë se në Slloveni dhe dy herë më e lartë se në Serbi”, tha Pavlovski.
Sa i përket vdekshmërisë, në periudhën nga viti 2017 deri në vitin 2023, gjithsej 540 gra vdiqën nga kanceri i qafës së mitrës. Kjo do të thotë se mesatarisht rreth 70 gra vdesin çdo vit nga ky lloj kanceri në Maqedoninë e Veriut, megjithëse me ekzaminim në kohë dhe të duhur, shumica e vdekjeve mund të parandalohen.
“Arsyet kryesore për këtë situatë alarmante janë fondet e pamjaftueshme të ndara nga shteti për ekzaminim, si dhe mungesa e gjinekologëve amë, duke pasur parasysh se në pothuajse 40 komuna nuk ka fare gjinekolog amë. Për më tepër, nuk ka asnjë punë për edukimin dhe informimin e grave rreth domosdoshmërisë së këtij lloj ekzaminimi në parandalimin e kancerit të qafës së mitrës”, shpjegoi Pavlovski.
ESE thotë se në dy vitet e fundit, transparenca e Ministrisë së Shëndetësisë në lidhje me këtë çështje ka qenë gjithashtu problem. Konkretisht, duke pasur parasysh se mënyra se si planifikohet skriningu ka ndryshuar, nuk ka të dhëna të disponueshme se sa para ndahen saktësisht për këtë qëllim dhe sa gra planifikohen të mbulohen çdo vit.
“Është gjithashtu e nevojshme të ndryshohet metodologjia e përdorur për skriningun e qafës së mitrës.” Në Maqedoni, kjo procedurë aktualisht kryhet me një test PAP, i cili ka një shans prej 20% për gabim në rezultate, ndërsa rekomandimet globale janë të futet një test HPV, i cili është pothuajse 99% i saktë”, shtoi Pavlovski.
Kanceri i qafës së mitrës është kanceri i katërt më i diagnostikuar te gratë, por nëse zbulohet në kohë, ka një shans të lartë që të shërohet plotësisht. Kjo është arsyeja pse ky është lloji i parë i kancerit për të cilin Organizata Botërore e Shëndetësisë miratoi një Strategji Globale për Eliminimin e Plotë të Vdekshmërisë.
Ndryshe, OJQ-të bëjnë thirrje për rritjen e buxheteve për parandalim dhe sigurimin e qasjes së barabartë në kujdesin shëndetësor, pavarësisht nga të ardhurat, vendbanimi ose përkatësia etnike.
Ata porositin që parandalimi nuk është shpenzim, përkundrazi, është një investim në jetë të shëndetshme dhe një sistem kujdesi shëndetësor më efikas.
