Në Francë nga njëra anë e shohin si positive faktin se Gjermania po e merrë barrën më të madhe për mbrotjen e Evropës, porn ë të njëjtën kohë po rritet shqetësimi se
industria gjermane mund të tejkalojë sektorin francez të mbrojtjes.
Investimi historik i Gjermanisë në ushtri po shihet me një përzierje admirimi dhe ankthi në Francë. Në Paris, po rriten shqetësimet se qendra politike e gravitetit të Evropës po zhvendoset drejt lindjes, ndërsa Berlini po rrit shpenzimet e mbrojtjes në nivele që aleatët e saj mezi mund t’i përballojnë.
Berlini është zotuar të shpenzojë më shumë se 500 miliardë euro për mbrojtje deri në vitin 2029, duke arritur objektivin e ri të NATO-s prej 3.5% të PBB-së gjashtë vjet përpara afatit. Ndërsa NATO mirëpret forcimin e Berlinit, rishfaqja e Bundesëehr-it si një forcë dominuese po i shtyn disa kryeqytete evropiane ta vënë në pikëpyetje këtë, raportoi Bloomberg.
Kjo është veçanërisht e theksuar në kontekstin e një rritjeje rekord të mbështetjes për partinë nacionaliste të ekstremit të djathtë në Gjermani, gjë që ngjall frikë se një qeveri pro-evropiane nuk mund të merret si e mirëqenë.
Trazirat në Paris
Në Francë, e vetmja fuqi bërthamore në Bashkimin Evropian dhe një vend me një nga ushtritë më të fuqishme, atmosfera është e përzier. Nga njëra anë, ka lehtësim që Gjermania po merr përsipër një pjesë më të madhe të barrës së mbrojtjes, por në të njëjtën kohë ka shqetësim në rritje se industria gjermane mund të tejkalojë sektorin francez të mbrojtjes. Ky informacion u konfirmua nga katër zyrtarë francezë.
“Franca është në një situatë të brishtë dhe fakti që Gjermania po angazhohet me një vendosmëri të tillë sigurisht që do të krijojë një dinamikë që mund të na lërë anësh. Brishtësia e brendshme dobëson peshën gjeopolitike të Francës”, thotë eurodeputeti francez François-Xavier Bellamy.
Bellamy, i cili është anëtar i PPE-së, mbështet qasjen “Bleni produkte evropiane” dhe beson se Franca, si një nga eksportuesit kryesorë të armëve në botë, duhet të përqendrohet në eksportet drejt fqinjëve të saj evropianë.
“Duhet të jemi konsistentë. Franca është ankuar prej kohësh se po e bën punën e vetme”, thotë ai.
Ekuilibri evropian në ndryshim
Sipas Claudia Major, nënkryetare e lartë e Fondit Gjerman Marshall, Gjermania është kënaqur me një rol politik dytësor pas konflikteve historike, edhe pse ekonomia e saj është forcuar. Dhe tani, ndërsa armatoset, qendra e gravitetit të kontinentit po zhvendoset drejt Berlinit, gjë që po shkakton nervozizëm në Francë.
“Në Evropë ekzistonte një ekuilibër i pranuar gjerësisht se Franca do të ishte një fuqi gjeopolitike, ndërsa Gjermania do të ishte një fuqi ekonomike. Gjermania nuk donte të ishte një gjigant politik. Tani Gjermania po i bën të dyja dhe po bën përpjekje për të ngulitur fuqinë e saj të re në Evropë. Kjo e vë Francën në një pozicion të vështirë. Ankthi i tyre i flet më shumë Francës sesa Gjermanisë, thotë Major.
Nën kancelarin Friedrich Merz, Gjermania ka hequr kufizimet e rrepta mbi shpenzimet e mbrojtjes për të liruar para për armatime dhe për të penguar Rusinë. Ndërsa vendet nordike, shtetet baltike dhe Polonia po investojnë gjithashtu shumë në mbrojtje, pak vende mund të krahasohen me shpejtësinë dhe shkallën e Gjermanisë. Në të kundërt, fuqitë historikisht mbrojtëse si Franca, Italia dhe Spanja kanë hapësirë të kufizuar fiskale për të rritur ndjeshëm shpenzimet.
Ndërtimi ushtarak i Gjermanisë është koordinuar ngushtë me aleatët e saj. Gjatë një vizite në Berlin dhjetorin e kaluar, Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s Mark Rutte vlerësoi Gjermaninë.
“Ky është pikërisht lloji i vendosmërisë që na duhet për të siguruar sigurinë tonë. “Gjermania po udhëheq me shembull”, tha Rutte në atë kohë.
Mosmarrëveshje mbi projektet e përbashkëta
Pavarësisht bashkëpunimit, kanë dalë edhe pika mosmarrëveshjeje. Kur ish-kancelari Olaf Scholz prezantoi iniciativën “Mburoja Evropiane e Qiellit”, e projektuar për të forcuar mbrojtjen nga raketat, Franca u ndje e lënë jashtë. Frustrimet u rritën edhe më shumë pasi Gjermania njoftoi se do të blinte 35 avionë luftarakë amerikanë F-35 për 10 miliardë euro në vend të avionëve evropianë. Megjithëse blerjet e armëve amerikane janë ngadalësuar nën Merz, bashkëpunimi mbrojtës me Francën ka mbetur kompleks.
Projekti më ambicioz i mbrojtjes i Evropës, zhvillimi i një avioni luftarak të gjeneratës së gjashtë (FCAS), është në prag të kolapsit. Pas vitesh negociatash, partnerët industrialë – Dassault Aviation i Francës dhe Airbus, i cili përfaqëson palën gjermane – nuk kanë arritur të bien dakord për ndarjen e prodhimit.
Rol dhe qëndrime të reja strategjike nga fqinjësia
Fuqia e re ushtarake i jep Gjermanisë ndikim më të madh brenda BE-së dhe NATO-s. Në Poloni, ngritja e Gjermanisë po vëzhgohet nga afër.
“Ndërsa Gjermania është anëtare e BE-së dhe NATO-s, unë kam më shumë frikë nga neveria gjermane ndaj armatimeve sesa nga ushtria gjermane”, thotë zëvendëskryeministri Radosłaë Sikorski.
Gjermania është gjithashtu industrialisht dhe ekonomikisht në pozicionin më të mirë për të ofruar të ashtuquajturit mundësues strategjikë, siç janë mbrojtja ajrore, inteligjenca hapësinore dhe logjistika. Evropa aktualisht mbështetet pothuajse tërësisht te Shtetet e Bashkuara për këto aftësi.
Një nga gjeneralët më të lartë gjermanë në NATO, Markus Laubenthal, thotë se shpreson që Gjermania do të vazhdojë të zhvillojë mundësues strategjikë për Aleancën.
“Nga një perspektivë e NATO-s, si në aspektin e njohurive ashtu edhe të kapacitetit industrial, ka kuptim të punohet me aleatët kryesorë evropianë. Së bashku jemi më të fortë. Duhet të jemi në gjendje të biem dakord për kërkesat dhe t’i dorëzojmë gjërat më shpejt, sepse si përdorues kemi nevojë për to”, thotë gjenerali Laubenthal.
Pasiguria politike në Berlin
Megjithatë, politika e brendshme gjermane po shkakton nervozizëm në Evropë. Partia e ekstremit të djathtë Alternativa për Gjermaninë (AfD) kryeson në disa sondazhe dhe mund të shënojë fitore të rëndësishme në zgjedhjet lokale në Gjermaninë lindore këtë vit.
Claudia Major vëren se politikanët populistë po fitojnë forcë edhe në vende të tjera të Evropës, dhe kombinimi i fuqisë ushtarake dhe ekstremizmit politik është veçanërisht shqetësues.
“Ekziston shqetësim në rritje për atë që mund t’i ndodhë kësaj force luftarake jashtëzakonisht të fortë gjermane nëse AfD merr pushtetin politik”, thotë Jana Puglirin e Këshillit Evropian për Marrëdhënie me Jashtë.
