Bombardimet ruse mbi Ukrainë janë intensifikuar sërish, veçanërisht ndaj qyteteve dhe infrastrukturës energjetike, në kulmin e një vale të fortë të ftohti me temperatura që arrijnë deri në -25 gradë Celsius.
Vetëm natën e fundit, Rusia lëshoi mbi 450 dronë dhe 71 raketa, kryesisht kundër Kievit, por edhe ndaj Kharkivit, Dnipros dhe Zaporizhzhia-s. Si pasojë, në Zaporizhzhia u vranë me dronë të paktën pesë persona, mes tyre edhe dy të rinj 18-vjeçarë.
Në të njëjtën kohë, në Kiev ndodhej për vizitë Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, i cili nga foltorja e Parlamentit ukrainas deklaroi se presidenti rus Vladimir Putin “i ka bërë keq llogaritë”.
Sipas tij, Moska nuk e kishte parashikuar rezistencën e gjatë të Ukrainës dhe as mbështetjen e vazhdueshme të aleatëve perëndimorë.
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky e akuzoi Putinin se ka shkelur armëpushimin e premtuar. Nga ana tjetër, Moska kishte bërë të ditur se pezullimi i sulmeve ndaj infrastrukturës energjetike të kryeqytetit do të zgjaste vetëm deri të dielën, 1 shkurt.
Zelensky deklaroi se Rusia e shfrytëzoi armëpushimin për të grumbulluar raketa të reja dhe për të goditur vendin pikërisht në mes të dimrit të ashpër, duke vënë në dyshim çdo pretendim për paqe.
Ndërkohë, presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, ka njoftuar se do të vizitojë Kievin më 24 shkurt, që shënon 4 vite nga nisja e luftës dhe për të riafirmuar mbështetjen e Bashkimit Europian ndaj Ukrainës.
Garancitë e sigurisë
Qeveria ukrainase dhe aleatët perëndimorë kanë rënë dakord të përgatisin një reagim të koordinuar ushtarak nëse Rusia shkel një armëpushim të mundshëm apo ndërmerr sërish një pushtim të gjerë.
Në vijën e parë do të ishte një koalicion i vendeve europiane, i quajtur ndryshe “Koalicioni i të Vullnetshmëve”, në bashkëpunim me forcat e armatosura të Shteteve të Bashkuara.
Sipas Financial Times, plani parashikon një reagim në tre faza.
Në 24 orët e para nga një shkelje ruse, Ukraina do të përgjigjej ushtarakisht dhe paralelisht do të njoftonte aleatët përmes kanaleve diplomatike. Nëse agresioni do të vazhdonte, forcat e vendeve europiane do të ndërhynin, me mundësinë e përfshirjes edhe të Norvegjisë, Turqisë dhe Islandës. Në rast se pas 72 orësh, ofensiva ruse nuk ndalet, reagimi perëndimor do të bëhej masiv, me përfshirjen e plotë të kapaciteteve ushtarake të SHBA-ve.
Ky plan është diskutuar fillimisht në Paris në dhjetor dhe më pas në Kiev më 3 janar, në nivel drejtuesish ushtarakë. Vetë Zelensky i kishte kërkuar Trumpit garanci konkrete sigurie gjatë një takimi në Mar-a-Lago.
Franca dhe Britania janë shprehur të gatshme të dërgojnë trupa për monitorimin e paqes, por vetëm pas nënshkrimit të një marrëveshjeje armëpushimi.
Rusia, nga ana e saj, kundërshton çdo prani ushtarake të huaj në Ukrainë. Ministri i Jashtëm Sergey Lavrov ka deklaruar se çdo garanci sigurie duhet të miratohet edhe nga Moska, duke paralajmëruar se trupat e huaja do të konsideroheshin “objektiva legjitime”.
Frika e Kievit
Ukraina këmbëngul se pa garanci të forta sigurie nuk do të pranojë asnjë kompromis territorial. Kievi druhet nga përsëritja e shkeljeve ruse të marrëveshjeve të mëparshme, si Memorandumi i Budapestit i vitit 1994 apo marrëveshjet e Minskut pas aneksimit të Krimesë në vitin 2014.
Dobësia kryesore e planit të ri mbetet fakti se ai varet nga arritja e një armëpushimi, ndërkohë që lufta vazhdon pa ndalur.
Trump ka përmendur mundësinë e shtrirjes së nenit 5 të NATO-s për Ukrainën, si një “anëtare pothuajse e plotë”, por kushtet mbeten të paqarta. SHBA-të ofrojnë garanci për 15 vite, ndërsa Zelensky kërkon 50.
Debati mbetet i hapur…
