Ekziston një përshtypje e argumentuar mirë për mungesën e bindjes në deklaratat qetësuese të Kryeministrit se ai do t’i paralajmërojë përfaqësuesit e rrjeteve të supermarketeve të mos përfitojnë nga situata për të rritur çmimet për shkak të rritjes së çmimeve të karburantit. Kjo gjithashtu krijon hapësirë për dezinformim, manipulim dhe spekulime në hapësirën e informacionit dhe në rrjetet sociale, shkruan Vërtetmatësi.
Shkruar nga: Teofil Blazevski
Kryeministri i Qeverisë së RMV-së, Hristijan Mickoski, në përgjigje të pyetjeve gazetareske këto ditë (10.03.2026), tha se si qeveri vlerësuan se nuk kishte nevojë të futej gjendja e krizës në lidhje me rritjen e çmimeve të karburanteve, sepse lajmi i mirë ishte se çmimi i naftës në bursat botërore kishte rënë në rreth 80 dollarë për fuçi. Ai tha gjithashtu se masat antikrizë të propozuara nga LSDM janë “social-bolshevizëm”, se po e monitorojnë me vigjilencë situatën, por se nuk përjashtojnë një rritje të inflacionit për shkak të faktorëve të jashtëm. Dhe në kontekstin e vigjilencës, ai njoftoi edhe një takim me përfaqësuesit e rrjeteve të supermarketeve (11.03.2026) me qëllim që t’i udhëzonte ata të mos përfitonin nga situata dhe “të rrisnin menjëherë çmimet” dhe kështu të ulnin presionin nga vala e pritur e inflacionit që do të binte mbi qytetarët.:
Do të kem një takim edhe me rrjetet e supermarketeve nesër (11.03). Dua të flas me ta që të mos e përdorin këtë presion për të rritur menjëherë çmimet dhe për ta zhvendosur presionin te shporta e konsumatorit te qytetarët, në mënyrë që ne si qeveri të mos na duhet të ndërmarrim masa të tjera ofensive. Komisioni për Mbrojtjen e Konkurrencës dhe Inspektorati Shtetëror i Tregut do të monitorojnë sjelljen e shitësve me pakicë dhe shumicë, dhe Qeveria do të veprojë në përputhje me sjelljen e tyre. Pra, presim që ata të kenë një marrëdhënie të drejtë me qytetarët, në mënyrë që edhe ne si Qeveri të jemi të drejtë me ta, domethënë, të mbrojmë së bashku standardin e jetesës së qytetarëve, tha Mickoski (shih nga minuta 10.30 deri në minutën 11.17 të deklaratës).
E gjithë deklarata dhe konteksti në të cilin është dhënë mund të shihet këtu ose këtu).
Konteksti
Deklarata e Kryeministrit, megjithëse në shikim të parë duket qetësuese dhe se ekzekutivi ka nën kontroll situatën e tensionuar për shkak të rritjes tashmë të madhe të çmimeve të karburanteve (benzina me 5 dhe nafta me 14.5 denarë), është ende problematike në dy pjesë dhe jo aq bindëse ose qetësuese. Kjo tregohet edhe nga reagimet e të gjitha partive nga opozita parlamentare (shih këtu, këtu dhe këtu), por mund të shihet veçanërisht në rrjetet sociale dhe në disa nga emisionet debatuese ku të ftuar janë analistë dhe ekonomistë. Me një deklaratë të tillë nga Kryeministri, hapësira për spekulime, manipulime dhe dezinformata hapet gjerësisht për të gjithë ata që janë të interesuar në aktivitete të tilla.
Argumente për përshtypjen e mosbindjes
Pjesa e parë e përshtypjes së mosbindjes së deklaratës së Kryeministrit lidhet me kontrollin e përgjithshëm të situatës nga shteti përmes vlerësimeve që ata bëjnë (kjo përfshin raportet analitike të shërbimeve kompetente të inteligjencës, por edhe vlerësimet e Ministrisë së Financave, Ekonomisë dhe Punës, si dhe vlerësimet e Bankës Kombëtare…). Segmenti i dytë i referohet kontrollit të tregut përmes instrumenteve të shtetit, ku theksohet Komisioni për Mbrojtjen e Konkurrencës (KMK) dhe Inspektorati Shtetëror i Tregut (ISHT). Pse ekziston përshtypja, bazuar në argumente, se deklarata e Kryeministrit nuk është aq bindëse?
Rritja e pritur e çmimeve të naftës bruto dhe derivateve të naftës u njoftua që nga fundi i shkurtit, kur Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli kryen një sulm masiv ndaj Iranit për arsye parandaluese. Çmimet e aksioneve u rritën menjëherë nga një nivel i qëndrueshëm prej 60-70 dollarësh për fuçi dhe të dielën dhe të hënën (më 8-9.03.2026) arritën pothuajse 120 dollarë për fuçi. Kjo do të thotë që rritja e çmimeve të aksioneve ishte e parashikueshme rreth dhjetë ditë para se të arrinte rekordin. Gjatë asaj periudhe, Qeveria nuk mori asnjë masë, megjithëse ato u njoftuan si të mundshme për (10.03.2026) në seancën e Qeverisë. Të mos harrojmë Këshillin e Sigurisë nën Presidentin e vendit të mbajtur dy ditë pas fillimit të konfliktit, pas të cilit mesazhi ishte se situata po monitorohej nga afër dhe se “ne aktualisht nuk jemi të ekspozuar ndaj paqëndrueshmërisë, as nuk ka kërcënim për sigurinë brenda ose në rajon” (shih këtu).
E vetmja gjë që Qeveria ka ndërmarrë si hap të parë është një takim i Kryeministrit me përfaqësuesit e importuesve dhe shpërndarësve të naftës dhe derivateve të naftës, i cili gjithashtu rezultoi në një mesazh qetësues se këto karburante janë të disponueshme në sasi të mjaftueshme.
Ndërkohë, Komisioni Rregullator i Energjisë ka ndryshuar urgjentisht rregulloren e tij të punës javën e kaluar (04.03.2026) dhe në vend të paktën dy herë në javë, po prezanton një metodë për vlerësimin e situatës një herë në javë, çdo të hënë, e cila do të nivelojë çmimin e karburanteve në treg. Disa media kanë shkruar në mënyrë kritike për efektet.
Qytetarët janë bërë të vetëdijshëm për çmimin e ri, shumë më të lartë të karburanteve gjatë fundjavës dhe veçanërisht të hënën para dhe pas takimit të KRE-së, dhe situata në terren ka treguar se në një numër shumë të madh rastesh, nafta ose nuk ishte e disponueshme në pompa ose ishte e kufizuar, ndërsa benzina shiste relativisht pa probleme. Kjo dëshmohet nga një numër i madh raportimesh mediatike dhe një numër i madh postimesh në rrjetet sociale (për mediat, shihni këtu). Sigurisht, autoritetet, nëpërmjet kanaleve të ndryshme zyrtare dhe jozyrtare, ua hodhën fajin qytetarëve që nxituan të mbushnin rezervuarët e tyre pa nevojë, sepse kursimet do të ishin të vogla. Ata harruan faktin se për 50 litra karburant (naftë), diferenca arrin gati 15 euro për rezervuar dhe se për një numër shumë të madh qytetarësh, kjo shumë është e konsiderueshme në buxhetet e tyre.
Gjatë kësaj periudhe, Qeveria reagoi me kontrolle në pompat e karburantëve, gjatë të cilave u kryen rreth 300 kontrolle, gjatë të cilave nuk u vunë re operacione spekulative nga kompanitë e industrisë së naftës, me përjashtim të rreth 30 stacioneve që do të ishin ende nën mbikëqyrje.
Çdo qytetar pak më i informuar, dhe jo një analist ekonomik, e di se kompanitë e industrisë së naftës nuk lidhin kontrata importi karburanti brenda natës, pra në baza javore, por i lidhin ato çdo disa javë, në baza mujore, dhe ndonjëherë në një afat më të gjatë, kur situata gjeopolitike është e qetë dhe kur tregjet e aksioneve janë relativisht të qëndrueshme (Mund ta shihni edhe këtë link për lëvizjen e çmimeve të naftës Brent, ku diskutohen kontratat e prillit).
Prandaj, është mjaft e qartë se veçanërisht lojtarët e mëdhenj në industrinë e naftës në Maqedoninë e Veriut (dhe këta janë tre ose katër më të mëdhenjtë), kanë blerë dhe ruajtur derivatet me çmime shumë më të ulëta se kufijtë e tregut të aksioneve mbi të cilët KE mori vendimin për të rritur çmimet e benzinës me 5 denarë dhe çmimet e naftës me 14.5 denarë. Në fakt, ky tekst nga Pari nga viti 2023 flet për mënyrën se si përfitojnë kompanitë e naftës edhe në kushte të krizave globale.
Dhe përsëri, duke u nisur nga këto argumente, ka shumë hapësirë për dyshim në deklaratat e ISHT-së dhe vetë kompanive të naftës, se nuk ka pasur veprime spekulative dhe të lidhura me kartelin gjatë disa ditëve, me qëllim shitjen e produktit më të lirë me një çmim dukshëm më të lartë. LSDM siguron se diferenca është rrreth 3 milionë euro më e shtrenjtë në shtatë ditë, një shifër që nuk ishte mohuar në mënyrë thelbësore deri në publikimin e këtij teksti.
Pse do t’u besonte Mickoski rrjeteve të supermarketeve?
Arsyeja e dytë për mosbindjen e deklaratës së djeshme të Mickoskit se situata është nën kontroll është deklarata për një takim me përfaqësuesit e rrjeteve të supermarketeve, në të cilin ai do t’i paralajmërojë ata të përmbahen nga rritja e menjëhershme e çmimeve, në mënyrë që barra të mos bjerë mbi qytetarët. Kryeministri e di mirë se një rritje e çmimeve të karburantit do të ketë ndikim në çmimet e transportit, dhe për rrjedhojë në çmimet e produkteve. Prandaj, pjesa e fjalisë se nuk do të ketë rritje të menjëhershme të çmimeve, në fakt tregon se do të ketë një rritje të caktuar. Amortizatori që duhet ta qetësojë publikun është paralajmërimi se shteti mund të “marrë masa ofensive” kundër supermarketeve.
Por, më thelbësisht, pse Kryeministri, dhe përmes deklaratës së tij, qytetarët, duhet t’u besojnë rrjeteve të supermarketeve kur tashmë ka fakte se ato nuk kanë qenë të besueshme në të kaluarën e afërt dhe më të largët në aspektin e lojës spekulative të tregut, madje edhe të shoqërimit të karteleve, i cili rregullohet me ligje të veçanta (Ligji për Mbrojtjen e Konkurrencës, ndryshimet e fundit të të cilit u bënë në janar 2025, si dhe Ligji për Ndalimin e Praktikave të Padrejta Tregtare).
Vetë shteti, përmes Komisionit për Mbrojtjen e Konkurrencës dhe me ndihmën e Inspektoratit Shtetëror të Tregut (ISHT), ka shqiptuar disa sanksione ndaj zinxhirëve të marketeve, ndërsa rasti për marrëveshje kartelore për çmimet ndodhi më shumë së fundmi, në nëntor të vitit të kaluar. Për këtë kujtoi edhe ministri i Ekonomisë, Besar Durmishi, më 04.03.2026, kur deklaroi se “janë shqiptuar 30 gjoba ndaj katër kompanive për shoqëri kriminale, pra se kompanitë, në bashkëpunim me një odë ekonomike, i kanë rritur artificialisht çmimet duke ndikuar në të gjithë tregun.”(burimi këtu). Durmishi tha se priten vendimet e gjykatës për këta tregtarë. Gjobat e shqiptuara në nëntor të vitit të kaluar, për të cilat flet Durmishi, kanë të bëjnë me katër zinxhirë marketesh, si dhe me Lidhjen e Odave Ekonomike që kishte ndërmjetësuar, dhe janë në shumën nga 50 mijë euro për secilin, plus rreth 16 mijë euro për LOE-në. (burimi këtu).
Përveç këtyre të dhënave, duhet të kihet parasysh se gjobat individuale për tregtarët e ushqimeve me shumicë dhe pakicë vendosen si nga ISHT ashtu edhe nga Agjencia e Ushqimit dhe Veterinarisë, të cilat në janar 2026 vendosën gjoba në total rreth 40 mijë euro përmes 22 gjobave “ndaj operatorëve të ushqimit, në kuadër të inspektimeve të jashtëzakonshme të kryera në tregje dhe hipermarkete në të gjithë territorin e vendit” (burimi këtu).
Prandaj, kur Kryeministri i siguron qytetarët të jenë të qetë dhe se Qeveria po merr masa për atë që varet nga shteti, duke përfshirë takimin me rrjetet e supermarketeve dhe kontrollet e inspektimeve dhe institucioneve të tjera, ekziston një përshtypje argumentuese që deklarata të tilla nuk bindin. Së fundmi, pse do t’u besonte Kryeministri rrjeteve të supermarketeve kur ai vetë deklaroi vitin e kaluar në fillim të vitit 2025 se disa prej tyre po bëjnë luftë me Qeverinë (shih këtu).
Dhe kur ka mungesë të munesës bindjes në deklaratat qetësuese nga kreu i ekzekutivit, hapësira për spekulime dhe dezinformata në hapësirën e informacionit dhe përmes rrjeteve sociale është e hapur për të gjitha palët e interesuara.
