Më 11 mars 2026, në Sallën e madhe të rektoratit të Universitetit “Shën Kirili dhe Metodi” në Shkup, u prezantuan gjetjet krahasuese ndërkombëtare nga Studimi krahasues i sistemeve zgjedhore (SKSZ/CSES). Studimi tregon se në Maqedoninë e Veriut ekziston një krizë e theksuar e përfaqësimit politik, pasi shumë qytetarë kanë identifikim të ulët me partitë dhe rreth një e treta kanë qëndrime negative ndaj të gjitha partive. Qytetarët kanë besim të ulët në procesin zgjedhor dhe në nivelin e demokracisë, si dhe mendojnë se vendi qeveriset më dobët krahasuar me demokracitë më të zhvilluara. Interesi për politikën dhe besimi se vota e tyre mund të sjellë ndryshim janë gjithashtu relativisht të ulëta. Studimi tregon se qytetarët janë më të hapur ndaj ideve që vendi të udhëhiqet nga ekspertë ose aktorë jashtë politikës, ndërsa në aspektin ideologjik shumica e tyre vetë-pozicionohen në krahun e djathtë. Gjithashtu, mbështetja për rritjen e përfaqësimit të grave në politikë është e moderuar, transmeton Portalb.mk.
Kriza e partive dhe përfaqësimit
Edhe pse Maqedonia e Veriut kryeson kornizën ndërkombëtare për nga numri i anëtarëve në organizatat partiake, qytetarët tregojnë identifikim të ulët me partitë dhe ndikim të ulët si ndaj partive të preferuara ashtu edhe ndaj atyre më pak të preferuara.
Përafërsisht një e treta e qytetarëve shprehin ndjenja negative ndaj të gjitha partive politike – gjë që e vendos vendin ndër më negativet në të gjithë mostrën.
Qytetarët e shohin mundësinë që vendi të qeveriset nga grupe jashtë politikës – qytetarë në referendume, ekspertë të pavarur dhe udhëheqës biznesi – më pozitivisht sesa qytetarët e vendeve të tjera, duke sugjeruar një krizë të theksuar përfaqësimi.
Procesi zgjedhor, demokracia dhe qëndrimet
Qytetarët e vlerësojnë procesin zgjedhor dhe ofertën zgjedhore më poshtë se shumica e vendeve të përfshira në analizë, duke perceptuar më shumë dobësi krahasuar me demokracitë më të zhvilluara.
Qytetarët kanë mbështetje më të ulët për rendin demokratik sesa shumica e vendeve, por në të njëjtën kohë mbështetje më të ulët për një udhëheqës të fortë autoritar.
Qytetarët gjithashtu e vlerësojnë të ulët nivelin demokratik dhe zbatimin e proceseve demokratike, si dhe mundësitë ekonomike dhe kapacitetin shtetëror (duke ofruar kujdes shëndetësor).
Vendi është në grupin e vendeve ku shumica e qytetarëve besojnë se grupet e ndryshme nuk trajtohen në mënyrë të drejtë.
Qytetarët janë të moderuar në aspektin e mbështetjes për rolin kufizues të gjykatave në qeveri.
Maqedonia e Veriut është në grupin e tre vendeve kryesore, qytetarët e të cilave deklarohen kryesisht të krahut të djathtë në shkallën e vetë-pozicionimit ideologjik.
Gjinia dhe përfaqësimi
Shumica e qytetarëve besojnë se përqindja e grave në parlamentin kombëtar është e mjaftueshme ose shumë e lartë, megjithëse në mënyrë të moderuar krahasuar me disa vende të tjera.
Vendi është ndër vendet e ndara se kush është më i përshtatshëm për të qeverisur në kohë krize – burrat apo gratë.
Qytetarët janë të moderuar në mbështetjen e tyre për politikat për të forcuar përfaqësimin e grave.
Interesi politik, efikasiteti dhe informacioni
Qytetarët kanë nivele relativisht të ulëta interesi në politikë, efikasitet të ulët të brendshëm politik – besimin për të marrë pjesë në politikë – dhe efikasitet të ulët të jashtëm, gjegjësisht besimin se vota e tyre mund të bëjë një ndryshim.
Qytetarët janë relativisht më pak të informuar për fushatën zgjedhore. Brenda një jave gjatë fushatës, qytetarët ndjekin lajmet nga të gjitha llojet e mediave mesatarisht pak më shumë se dy ditë në javë.
Puna në terren për CSES u krye pas zgjedhjeve parlamentare të vitit 2024. Gjetjet kombëtare u prezantuan në janar 2025, dhe pas publikimit të bazës së të dhënave ndërkombëtare në fund të vitit 2025, gjetjet krahasuese ndërkombëtare janë të disponueshme për herë të parë. Përveç Maqedonisë së Veriut, publikimi i hershëm i bazës së të dhënave përfshin 16 vende të tjera nga Evropa, Amerika e Veriut, Amerika e Jugut, Azia dhe Oqeania. Prezantimi me paraqitje vizuale të gjetjeve është dhënë në shtojcën e këtij njoftimi për shtyp.
Prezantimet u mbajtën nga politologët prof. dr. Aneta Cekiq dhe Pprof. Jovan Bliznakovski, pas të cilave Ilina Mangova dhe prof.dr Marko Krtolica morën pjesë gjithashtu në diskutime. Fjalime përshëndetëse u mbajtën nga rektorja prof. dr. Biljana Angelova, drejtori i ISPPI Petar Atanasov, drejtoresha e IFES në Maqedoninë e Veriut Joanna Kosma dhe Drejtori i Programit të IDSCS Misha Popovic.
Studimi Krahasues i Sistemeve Zgjedhore (SKSZ) është projekt akademik ndërkombëtar që kryen kërkime pas zgjedhjeve në dhjetëra vende të botës. Studimi në Maqedoninë e Veriut u krye nga Instituti për Kërkime Sociologjike dhe Politiko-Ligjore (ISPPI), Instituti për Demokraci “Societas Civilis” – Shkup (IDSCS) dhe Fondacioni Ndërkombëtar për Sisteme Zgjedhore (IFES), me mbështetjen e Fondacionit Kombëtar të Shkencës të SHBA-së (NSF).
