Izraeli po zgjeron barrierat tokësore përgjatë të ashtuquajturës “Vijë e Verdhë” në Rripin e Gazës, duke detyruar mijëra palestinezë të largohen sërish nga vendstrehimet e tyre. Një hulumtim i BBC-së, i mbështetur në pamje satelitore dhe dëshmi nga terreni, ngre shqetësime se këto ndërtime mund të sinjalizojnë një prani afatgjatë ushtarake izraelite në pjesë të Gazës.
“Jemi zhvendosur vazhdimisht nga një vend në tjetrin dhe tani nuk kemi më askund ku të shkojmë”, thotë Umm Mohammed al-Shawish.
Ajo po përpiqet me dëshpërim të gjejë një vend ku familja e saj të strehohet, pasi Izraeli ka zhvendosur blloqet e verdha prej betoni që shënojnë zonën nën kontrollin e tij në Rripin e Gazës.
Familjet që jetonin në lagjen al-Tuffah, në veri të Gazës, u zgjuan të hënën e 27 korrikut dhe panë se këto blloqe ishin zhvendosur më në perëndim, deri në mes të rrugës Salah al-Din, një nga arteriet kryesore që lidh veriun me jugun e Gazës.
Pranë tyre ishte ngritur edhe një barrierë dheu, rreth tre metra e lartë, mbi të cilën valëvitej flamuri izraelit.
Shtëpia e familjes al-Shawish ishte shkatërruar gjatë luftës. Të dielën, ata u detyruan të largoheshin sërish pasi Ushtria izraelite dërgoi paralajmërim se do të goditej një ndërtesë aty pranë. I vetmi strehim që kishin ishte një tendë, e cila u shkatërrua nga shpërthimi.
“Do të vdesim këtu”, thotë Mohammed al-Shawish. “Vdekja është më e mirë se poshtërimi. Askush nuk po na del në ndihmë”.
Sipas marrëveshjes së armëpushimit të ndërmjetësuar nga Shtetet e Bashkuara mes Izraelit dhe Hamasit në tetor të vitit të kaluar, Izraeli kishte pranuar të tërhiqte forcat e tij në një vijë të caktuar demarkacioni, e njohur si “Vija e Verdhë”.
Kjo marrëveshje parashikonte që Izraeli të mbante përkohësisht nën kontroll zonën pas “Vijës së Verdhë”, që përbën rreth 53% të territorit të Gazës. Megjithatë, kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu deklaroi së fundmi se Forcat Mbrojtëse të Izraelit (IDF) kontrollojnë tashmë mbi 60% të territorit. Në muajin maj, ai kishte bërë të ditur publikisht se objektivi i tij ishte zgjerimi i këtij kontrolli në 70%.
Hamasi e akuzon Izraelin se ka shkelur marrëveshjen e armëpushimit të tetorit duke e zhvendosur “Vijën e Verdhë” më në perëndim. Një zyrtar i lartë i Qeverisë izraelite i hodhi poshtë kategorikisht këto pretendime. Për BBC-në ai deklaroi se vendosja e forcave dhe vijave të sigurisë nga IDF-ja janë masa operative për mbrojtjen e qytetarëve izraelitë dhe për të penguar Hamasin të rindërtojë kapacitetet e tij ushtarake. Sipas tij, Izraeli do të vazhdojë të reagojë ndaj çdo shkeljeje të armëpushimit.
Fillimisht, Ushtria izraelite e kishte shënuar “Vijën e Verdhë” me blloqe betoni, por më vonë disa prej tyre u zhvendosën më thellë në territorin e Gazës. Që nga fillimi i armëpushimit, Izraeli ka ndërtuar edhe një rrjet të gjerë barrierash prej dheu. Aktualisht, këto barriera shtrihen në më shumë se 42 kilometra dhe mbulojnë rreth 85% të “Vijës së Verdhë”, ndërsa segmenti më i gjatë arrin në 13.8 kilometra.
Ekspertët i kanë deklaruar BBC-së se këto punime sugjerojnë se Izraeli mund të jetë duke planifikuar një prani afatgjate në Rripin e Gazës. Në disa zona, barrierat prej dheu e kanë zhvendosur kufirin faktik më thellë në territorin palestinez, duke zgjeruar zonën ku hyrja për banorët e Gazës është e ndaluar dhe tepër e rrezikshme.
Një segment pranë kampit al-Mawasi ndodhet më shumë se 1.5 kilometra përtej pozicionit fillestar të “Vijës së Verdhë”, ndërsa një tjetër në Khan Younis është ndërtuar mbi 500 metra përtej saj.
Nga ana e saj, Ushtria izraelite thotë se po punon për ta shënuar qartë dhe në mënyrë të dukshme “Vijën e Verdhë” në terren, me qëllim “uljen e tensioneve”. Ajo ka mohuar vazhdimisht pretendimet se kjo vijë është zhvendosur ose se trupat e saj e kanë kaluar atë.
Edhe gjatë muajve të fundit janë raportuar raste të tjera zhvendosjeje të banorëve në Gazë, pasi ushtria ka lëvizur blloqet e verdha më thellë në zonat ku palestinezët ishin strehuar gjatë armëpushimit.
Më 18 korrik, dhjetëra familje u panë duke ngarkuar me nxitim dyshekë dhe sendet e pakta që mund të merrnin në motoçikleta, ndërsa largoheshin nga zona e Zeitounit, në lindje të qytetit të Gazës. Ushtria izraelite kishte lëshuar një urdhër evakuimi dhe banorët thanë se besonin se kjo nënkuptonte një tjetër zhvendosje të “Vijës së Verdhë”. Shumë prej tyre u larguan pa marrë pothuajse asgjë, vetëm për të shpëtuar.
Banorët e zonës raportuan gjithashtu të shtëna nga automjetet ushtarake izraelite, sulme me dronë të vegjël dhe bombardime me artileri.
“Lufta nuk ka përfunduar. Të thuash të kundërtën është një gënjeshtër e madhe. Çdo ditë ka sulme, zhvendosje të detyruara dhe dëbime”, thotë Ismail Kashko.
Ai rrëfen se familja e tij kishte frikë se mund të goditej nga Ushtria izraelite ndërsa trupat afroheshin.
“Ne jetojmë në tenda, jo në shtëpi. Nuk kemi mure betoni që të na mbrojnë”.
Sipas Zyrës së Kombeve të Bashkuara për Koordinimin e Çështjeve Humanitare (OCHA), rreth 30 familje në zonën e Zeitounit humbën tendat e tyre dhe u detyruan të mbështeteshin me ndihma bazë humanitare. Pamjet satelitore tregojnë se gjatë muajit korrik, dhjetëra strehime të përkohshme janë zhdukur nga kjo zonë.
Banorët e Zeitounit thonë se në pjesën lindore kanë parë buldozerë dhe makineri të rënda izraelite, ndërsa ushtria ka ndërtuar një bazë të re ushtarake dhe barriera prej dheu.
Ushtria izraelite i tha BBC-së se sistemi i saj mbrojtës përfshin “një zonë sigurie, një barrierë fizike, kapacitete të inteligjencës, mjete teknologjike dhe veprime operacionale të trupave të IDF-së”.
Në deklaratën e saj thuhej se këto masa synojnë të parandalojnë infiltrimin dhe aktivitetet armiqësore, si dhe të mbrojnë ushtarët dhe komunitetet përreth. Për arsye sigurie operacionale, ushtria tha se nuk do të japë detaje të mëtejshme mbi vendosjen e forcave, itinerarin e barrierës apo shtrirjen e saj.
Në lindje të qytetit qendror Deir al-Balah, familjet që jetonin në tokat bujqësore i thanë BBC-së se Ushtria izraelite u dha vetëm dy ditë afat për t’u larguar, përpara se zona të rrafshohej plotësisht. Pamjet satelitore tregojnë gjurmë tankesh dhe ndërtesa të shkatërruara, ndërsa një ullishte, e vendosur më shumë se 500 metra përtej “Vijës së Verdhë”, duket se është shkatërruar. Video të verifikuara tregojnë gjithashtu tre blloqe të verdha betoni të vendosura së fundmi në këtë zonë, ku më i largëti ndodhet mbi 300 metra përtej pozicionit të Vijës së Verdhë të përcaktuar pas armëpushimit.
Më në jug, pranë kampit al-Mawasi, palestinezët thonë se edhe blloqe të tjera që shënojnë “Vijën e Verdhë” janë afruar drejt kampeve të tyre. Ata përshkruajnë lëvizje të përditshme të tankeve izraelite, të shtëna të vazhdueshme dhe ndërtimin e barrierave të larta prej rëre.
“Përpjekje për çarmatim të Hamasit”
Themeluesi i kompanisë për analiza të inteligjencës MAIAR, Tony Reeves, analizoi pamjet satelitore dhe vlerësoi se në disa pjesë të Gazës barrierat prej dheu arrijnë deri në shtatë metra lartësi.
Pamjet e verifikuara dhe fotografitë satelitore tregojnë se toka dhe rrugët janë gërmuar dhe shkatërruar, ndërsa disa ndërtesa janë rrafshuar për t’i hapur rrugë ndërtimit të këtyre barrierave. Paralelisht, Izraeli ka vazhduar fushatën e shembjeve në të gjithë Gazën edhe pas hyrjes në fuqi të armëpushimit.
Në qershor, vetëm pak ditë përpara nisjes së ndërtimit të barrierës pranë qytetit jugor Rafah, trupat izraelite shkatërruan ndërtesa dhe radhë serrash që ndodheshin në gjurmën e projektit, tregojnë pamjet satelitore. Në Khan Younis, pranë kësaj zone, pamje të publikuara nga dronët e IDF-së shfaqin shembjen e kontrolluar të një grupi ndërtesash përtej “Vijës së Verdhë”. Deri në korrik, aty ishte ndërtuar një barrierë e re dhe shumë ndërtesa të tjera ishin shkatërruar.
Vetëm gjatë muajit korrik, pamjet satelitore tregojnë se dhjetëra ndërtesa të tjera janë shkatërruar përtej “Vijës së Verdhë” në Khan Younis, Deir al-Balah, Zeitoun, si edhe në qytetet veriore Jabalia dhe Beit Lahia.
Përgjatë “Vijës së Verdhë”, pas barrierës, Ushtria izraelite ka ndërtuar gjithashtu dhjetëra baza ushtarake, poste dhe zona grumbullimi për trupat. Që nga armëpushimi i tetorit janë ngritur 14 pozicione të reja, përfshirë dy që janë ende në ndërtim, ndërsa shtatë baza të tjera, të ngritura para armëpushimit, janë zgjeruar ose janë pajisur me infrastrukturë të re.
Kur u pyet për aktivitetet e shembjeve përtej “Vijës së Verdhë”, Ushtria izraelite nuk dha një përgjigje të drejtpërdrejtë. Ajo deklaroi vetëm se trupat e IDF-së nën Komandën Jugore janë të vendosura përgjatë “Vijës së Verdhë” në përputhje me marrëveshjen e armëpushimit.
Gjenerali në pension i brigadës izraelite, Assaf Orion, aktualisht studiues i lartë në Institutin për Studime të Sigurisë Kombëtare të Izraelit (INSS), tha se ndërtimi i barrierave dhe bazave ushtarake tregon se “IDF-ja po përgatitet për një qëndrim afatgjatë përgjatë ‘Vijës së Verdhë’, pasi është bërë shumë pak, në mos aspak, përparim në çarmatimin e Hamasit”.
Edhe eksperti i sigurisë në Kolegjin Mbretëror të Londrës, Andreas Krieg, vlerësoi se gjetjet e BBC-së tregojnë se “Izraeli po e shndërron ‘Vijën e Verdhë’ nga një kufi i përkohshëm tërheqjeje në një kufi të brendshëm de facto”.
Ndërkohë, banorët e Gazës thonë se ‘Vija e Verdhë’ po ka tashmë pasoja shkatërruese, duke ngjeshur më shumë se dy milionë banorë në një hapësirë gjithnjë e më të vogël, mes një krize të rëndë humanitare.
“’Vija e Verdhë’ po lëviz çdo ditë”, thotë Abu Kamel Hamami, një palestinez i zhvendosur në qytetin e Gazës.
“Ne jemi vazhdimisht në lëvizje, nga një rrugë në tjetrën. Kudo ka mbipopullim, tenda dhe kampe të të zhvendosurve”.
