Rritja e çmimeve të derivateve të naftës po e rikthen inflacionin në fokus, me rrezikun e një vale të re rritjeje çmimesh, veçanërisht për ushqimin dhe mallrat bazë, që po rritet. Ndërsa çmimet e ushqimeve aktualisht janë relativisht të qëndrueshme, ekonomistët paralajmërojnë se kjo prirje mund të ndryshojë shpejt. Sipas Finance Think, rritja mujore e çmimeve në prill ishte një mesatare prej 0.7%, por rritja e çmimeve të naftës përbën rrezik serioz për një valë të re inflacioniste. Produktet dhe shërbimet me kosto të larta transporti dhe energjie janë më të ndjeshme, transmeton Portalb.mk.
Vaji i gatimit tashmë po tregon ndjeshmëri ndaj lëvizjeve globale të çmimeve, pjesërisht për shkak të përdorimit në rritje të lëndëve të para bujqësore për biokarburantet.
Të dhënat për fillimin e majit tregojnë se çmimet e naftës po rriten në të gjithë Evropën, pavarësisht ndërhyrjeve qeveritare. Kjo sugjeron që inflacioni po nxitet kryesisht nga tregjet globale, sesa nga politikat e brendshme.
“Nëse ky presion energjitik vazhdon, ka të ngjarë që çmimet e ushqimeve të fillojnë të reagojnë më fuqishëm me një vonesë. Në kushtet e tensioneve të zgjatura gjeopolitike dhe tregjeve të paqëndrueshme të energjisë, rreziku i një shpërthimi të ri të inflacionit mbetet i konsiderueshëm. Megjithatë, dinamika e inflacionit nuk pritet të arrijë nivelet e viteve 2022 dhe 2023”, thekson Finance Think.
Sipas Entit Shtetëror të Statistikave, inflacioni në prill ishte rreth 5.7% në vit, ndërsa rritja mujore ishte 1.3%. Artikujt më të shtrenjtë ishin alkooli dhe duhani (+10.2%), ushqimi dhe pijet joalkoolike (+8%)
Inflacioni kumulativ në periudhën nga viti 2022 deri në vitin 2026 arrin rreth 36%, ndërsa çmimet e ushqimeve janë rritur me mbi 45%. Kjo do të thotë që qytetarët po paguajnë ndjeshëm më shumë për të njëjtat produkte sot, ndërsa pagat nuk po e ndjekin atë rritje.
Në analizën e saj në mars të këtij viti, Finance Think tregoi se politikat ekonomike duhet të monitorojnë me kujdes zhvillimin e tregjeve të energjisë. Në rast të një tronditjeje të re çmimesh, ndërhyrjet e përkohshme përmes taksave dhe akcizave janë një zgjidhje e mundshme, por ato duhet të jenë të kufizuara në kohë dhe të qëndrueshme fiskalisht.
Drejtoresha ekzekutive e “Maqedonia 2025”, Nikica Mojsoska-Bllazhevski, gjithashtu beson se është e rëndësishme të mos merren masa të nxituara.
“Është e rëndësishme që Maqedonia të monitorojë me kujdes zhvillimet ekonomike dhe të mos ndërmarrë hapa të nxituar. Projektet e infrastrukturës dhe reformat ekonomike janë çelësi për mbrojtjen e standardit të jetesës së qytetarëve”, tha ajo pas hapjes së Samitit 2026.
Sipas saj, investimet, veçanërisht në infrastrukturë, kontribuojnë në rritjen ekonomike, por nevojiten edhe reforma më të thella strukturore. “Duhet të mendojmë për reformat strukturore, megjithëse ato janë të vështira në kushte pasigurie dhe hapësire të kufizuar fiskale. Kompanitë gjithashtu duhet të modernizohen dhe të rrisin konkurrueshmërinë e tyre”, theksoi Mojsoska-Bllazhevski.
Ajo shtoi se pasiguria globale, zhvillimet në Lindjen e Mesme dhe rritja më e ngadaltë në Bashkimin Evropian po ndikojnë në ekonominë vendase. “Po shohim një përshpejtim të moderuar të inflacionit, kryesisht për shkak të kostove të transportit. Banka Kombëtare beson se politika monetare është e përshtatshme për momentin. Këtë vit pritet një rritje ekonomike prej rreth 3.5 përqind”,theksoi ajo.
Lidhur me masat, ajo thekson se ato duhet të jenë të synuara: “Mbështetja duhet të drejtohet te kategoritë më të prekshme, në vend të masave universale”.
Kryeministri Hristijan Mickoski tha në Samitin Ekonomik në Shkup se Qeveria po i menaxhon me sukses punët e vendit.
“Për gjashtë tremujorë radhazi kemi pasur një rritje reale të PBB-së prej 3.5 përqind. Këtë vit, sipas Fondit Monetar Ndërkombëtar, do të arrijmë një PBB nominale prej afërsisht 22 miliardë dollarësh. Produkti i brendshëm bruto nominal është rritur tre herë më shumë në dy vjet sesa në periudhën 2018-2023 në gjashtë vjet”, informoi Mickoski.
Megjithatë, LSDM-ja opozitare kritikon se politikat ekonomike nuk po japin rezultate dhe se qytetarët po përballen me rënie të standardit të jetesës.
“Çmimet janë vazhdimisht në rritje, madje edhe para krizës, dhe tani që jemi në krizë, disa produkte janë dy, tre, dhjetë herë më të shtrenjta. Kjo qeveri shpenzon më shumë sesa mbledh. Indeksi i varfërisë është 21.9%. Asnjë tregues ekonomik nuk korrespondon me faktin se ne jemi ekonomia e tretë për sa i përket rritjes së PBB-së. Kemi një rënie të investimeve të huaja, dhe vitin e kaluar, investimet kapitale u realizuan vetëm me rreth 50 përqind”, tha deputetja Sanja Llukarevska në emisionin “24 Analiza”.
E Majta, nga ana tjetër, paralajmëron se inflacioni po e përkeqëson varfërinë dhe po kërkon ngrirje të çmimeve, rritje të pagës minimale dhe kontroll të marzheve.
