Profesorja universitare Ana Çupeska, në paraqitjen e saj të fundit, u ndal te rëndësia thelbësore e procesit të integrimit evropian për vendin, duke theksuar se anëtarësimi në Bashkimin Evropian (BE) nuk është vetëm një objektiv i politikës së jashtme, por një domosdoshmëri për mbrojtjen e qytetarëve, lirive të tyre dhe sundimit të ligjit.
Sipas saj, pa anëtarësimin në BE, vendi do të mbetet i izoluar nga rregullativa evropiane, e cila ofron mbrojtje thelbësore në shoqërinë moderne.
“Sovraniteti i ri” në vend të logjikës konservatore territoriale
Duke analizuar zhvillimet moderne politike, zonja Çupeska theksoi konceptin e të ashtuquajturit “sovranitet i ri”. Sipas saj, ka ardhur koha të braktiset logjika konservatore që sovranitetin e lidh ekskluzivisht me territorin.
Në vend të kësaj, ajo vlerëson se sovraniteti i ri duhet të mbështetet te integriteti personal, liria individuale, vlerat e vërteta, barazia, solidariteti dhe drejtësia.
Autonomia digjitale si e drejtë themelore e njeriut
Një vëmendje të veçantë në deklaratën e saj, profesoresha Çupeska i kushtoi autonomisë digjitale të individit. Ajo paralajmëron për rreziqet e hapësirës digjitale të parregulluar, ku njerëzit mund të bëhen lehtësisht objektiv.
“Individët duhet të kenë autonomi digjitale, në mënyrë që të mos jenë thjesht pika të zakonshme të të dhënave dhe të mos bëhen objektiv i ndërhyrjeve psikologjike”, thekson ajo.
Kjo mbrojtje, shton profesoresha, tashmë është realitet në vendet e BE-së, ku hapësira digjitale rregullohet përmes legjislacionit kyç, si Akti për Shërbimet Digjitale (DSA) dhe Akti për të Dhënat (Data Act).
Pa BE-në s’ka institucione të pavarura
Çupeska është e prerë se nuk ekziston alternativë ndaj rrugës evropiane nëse synohet ndërtimi i një sistemi funksional. Ajo i ndërlidhi drejtpërdrejt rregullativat evropiane me reformat e brendshme, veçanërisht në sistemin e drejtësisë.
“Nëse nuk anëtarësohemi në BE, nuk do t’i kemi këto akte kyçe evropiane. Nëse nuk anëtarësohemi në BE, nuk do të kemi një prokurori që do të jetë e paanshme”, përfundon Çupeska.
Mesazhi i saj është i qartë: korniza evropiane është garantuesi i vetëm se shteti do të ndërtojë institucione rezistuese ndaj ndikimeve dhe qytetarëve të tij do t’u sigurojë mbrojtje sipas standardeve më të larta demokratike dhe teknologjike.
