12 GUSHT 1912 — SHKUP
Një ditë që historia shqiptare nuk duhet ta harrojë.
Pas çlirimit të viseve të Kosovës, kishte mbetur një qytet me rëndësi të jashtëzakonshme:
SHKUPI — KRYEQENDRA E SHQIPTARËVE
Shkupi ishte kryevendi i Vilajetit të Kosovës dhe qendra ku përplaseshin fatet politike të shqiptarëve.
Mijëra kryengritës shqiptarë marshuan drejt tij.
Dhe më 12 gusht 1912, rreth 35.000 kryengritës shqiptarë hynë në Shkup.
Me flamuj kuqezi, tupana e surle.
Me ta hynte në qytet edhe shpresa se tokat shqiptare mund të bashkoheshin nën një fat të përbashkët.
KU U NGRIT FLAMURI?
Sipas dëshmisë së Sadik Tafarshikut, flamuri kombëtar u ngrit në Sheshin e Vogël të Shkupit.
Ai përmend:
Hasan Hysen Budakovën
Zef Bardhajn – Zefin e Vogël
Mehmet Shpendin
Bajram Daklanin
si ndër të parët që ngritën flamurin shqiptar në qytet.
960–1.000 SHQIPTARË U LIRUAN
Me hyrjen e kryengritësve në qytet, u hapën burgjet dhe u liruan qindra të burgosur politikë shqiptarë.
Sipas shtypit të kohës, numri ishte rreth 960 të burgosur.
Shkupi po përjetonte një nga momentet më të fuqishme të historisë së tij shqiptare.
Këtë marshim të shqiptarëve drejt Shkupit e mbanin mend fort mirë pleqtë e kësaj ane.
Ata thoshin se s’e harrojmë kurrë atë atmosferë, kur erdhi Bajram Curri me forcat e veta, me flamuj kuqezi, me muzikë, tupana e surle, që na i çuan peshë zemrat tona. Sidomos, thoshin ata, nuk mund të përshkruhet me fjalë momenti, kur u liruan rreth 1.000 burra, që dergjeshin në burgjet e Shkupit.
Ishte i papërshkrueshëm gëzimi i të burgosurve, kur u ballafaquan me kryengritësit e armatosur dhe kur panë flamurin kuqezi. Askush s’mund t’i mbante lotët nga gëzimi.
POR FITORJA NUK ZGJATI
Kjo fitore tronditi Stambollin dhe alarmoi edhe shtetet fqinje.
Pak javë më vonë shpërtheu Lufta e Parë Ballkanike dhe ushtritë serbe pushtuan sërish Shkupin.
Më 26 tetor 1912, vetëm disa javë pas kryengritësve shqiptarë, ushtria serbe hyri në qytet.
SHKUPI, 1912.
Për pak çaste, flamuri kuqezi valoi në kryeqendrën e Vilajetit të Kosovës.
Shkupi i vitit 1912 dëshmoi se kuqezija nuk ishte vetëm flamur, por betim për liri.
* Shkolla Fillore “Vëllazërimi”- Nerez, Shkup
