Ministra të mbrojtjes, ushtarakë dhe ekspertë sigurie nga e gjithë bota patën në fokus në Dialogun Shangri-La (SLD) në Singapor rajonin më dinamik të planetit: Azi-Paqësor.
Si qëndron politika e sigurisë atje? Kjo ishte tema e konferencës që organizohet çdo vit që nga viti 2002 nga Instituti Ndërkombëtar për Studime Strategjike (IISS) nga Londra.
Cilat janë rezultatet kryesore këtë herë?
1. Situata e sigurisë në Azi-Paqësor po përkeqësohet
Një javë para fillimit të Dialogut në Singapor, kryeministri i qytet-shtetit, Lawrence Wong, tha: “Realiteti në këtë botë të ndryshuar është se do të ketë më shumë paqëndrueshmëri – ne do të kalojmë nga një stuhi te tjetra.”
Në fakt, disa konflikte në rajonin Azi-Paqësor janë përshkallëzuar kohët e fundit. Në maj 2025 pati një luftë të shkurtër midis Indisë dhe Pakistanit. Lufta midis Tajlandës dhe Kamboxhias përfundoi vetëm në dhjetor 2025. Në shkurt 2026 përplasjet e shpeshta midis Pakistanit dhe Afganistanit arritën një intensitet të ri me sulme ajrore pakistaneze. Lufta civile në Mianmar vazhdon. Në Detin e Kinës Jugore vazhdojnë përplasjet. E ardhmja e Tajvanit – një pikë kyçe e sigurisë në rajon – mbetet e pasigurt.
Tema kryesore ishte rivaliteti midis SHBA-së dhe Kinës, ushtria e së cilës po rritet me shpejtësi dhe po ndryshon balancën e fuqisë në rajon. Eksperti Evan A. Laksmana nga IISS përmbledh: “Shtetet rajonale – të mëdha, të mesme apo të vogla – nuk mund t’i shmangen këtij mjedisi të përkeqësuar të sigurisë.”
Presidenti i Vietnamit, To Lam, theksoi se konkurrenca mes shteteve është e natyrshme, por duhet të kontrollohet: “Parimi kryesor është të menaxhohen dallimet brenda një kornize ligjore dhe konkurrenca të bëhet e kufizuar, e përgjegjshme dhe e parashikueshme. Një rend i qëndrueshëm rajonal nuk mund të ndërtohet mbi frikë të vazhdueshme.” Ai gjithashtu theksoi lidhjen mes zhvillimit dhe sigurisë: “Për shumë vende, zhvillimi nuk është një opsion dytësor pas sigurisë.”
2. Riarmatimi po përshpejtohet
Megjithatë, përgjigja kryesore ndaj kësaj situate nuk ishte zhvillimi, por riarmatimi.
Sipas Institutit SIPRI, shpenzimet ushtarake në Azi-Paqësor u rritën në vitin 2025 me 8,1 për qind në 681 miliardë dollarë.
Ministri i Mbrojtjes i SHBA-së, Pete Hegseth, tha se kjo nuk mjafton. SHBA-ja pritet të shpenzojë 1,5 trilionë dollarë për mbrojtjen dhe ai u bëri thirrje aleatëve aziatikë të investojnë më shumë në sigurinë e tyre.
Ai theksoi se për një balancë të qëndrueshme nevojiten aleatë të fortë: “Për një kohë të gjatë, siguria e rajonit është mbështetur shumë në fuqinë ushtarake të SHBA-së.” Ai lavdëroi vende si Koreja e Jugut, Filipinet, Australia, Singapori, Malajzia, Tajlanda, Vietnami dhe India.
Delegacioni gjerman reagoi më i qetë. Sipas zyrtarit Nils Hilmer, problemi kryesor është mungesa e kapaciteteve, jo mungesa e fondeve. Kritikat se më shumë armë nuk sjellin automatikisht më shumë paqe u përmendën vetëm pak. Presidentja e Kryqit të Kuq Ndërkombëtar, Mirjana Spoljaric, paralajmëroi: “Aty ku prodhohen armë, ato përdoren. Kjo sjell humbje njerëzore dhe materiale.”3. Tajvani mbetet në pasiguri
Në fjalimin e tij këtë vit, Hegseth nuk e përmendi fare Tajvanin. Kina e konsideron ishullin si provincë të saj dhe nuk përjashton bashkimin me forcë. Në vitin 2025 ai kishte paralajmëruar për një sulm të mundshëm kinez ndaj Tajvanit.
Marrëdhëniet mes SHBA-së dhe Kinës kanë ndryshuar dukshëm. Presidentët Donald Trump dhe Xi Jinping ranë dakord për “marrëdhënie konstruktive dhe stabilitet strategjik”.
Ish‑zëvendësministri i jashtëm kinez Cui Tiankai e përshëndeti këtë zhvillim dhe theksoi se furnizimi i Tajvanit me armë nuk është i pranueshëm, pasi do të dëmtonte stabilitetin. Vendimi për dërgesa armësh prej 14 miliardë dollarësh për Tajvanin mbetet në dorën e presidentit amerikan.
4. SHBA mbeten të pazëvendësueshme, por jo të gjithëpushtetshme
Ish-diplomati Bilahari Kausikan thekson: “Evropa nuk mund ta frenojë Rusinë pa SHBA-në, dhe Azia nuk mund ta balancojë Kinën pa SHBA-në.” Megjithatë, vendet më të vogla dhe të mesme mund të bashkëpunojnë sipas interesave të tyre.
Në rajon po krijohen bashkëpunime të reja sigurie. Japonia po forcon lidhjet me Australinë, Filipinet, Indinë dhe vende të tjera.
Eksperti Robert Ward tha: “Asnjë vend nuk mund ta bëjë këtë vetëm, madje as SHBA-ja.” Edhe Filipinet theksojnë rritjen e partnerëve për siguri. Gjermania gjithashtu po zgjeron bashkëpunimin e saj, duke përfshirë ushtrime të mëdha ushtarake në Paqësor si RIMPAC./ DW.
© SYRI.net
