Në qendër të diplomacisë ndërkombëtare është i ashtuquajturi “plani 15-pikësh” që i atribuohet Donald Trump, që synon uljen e tensioneve me Iranin dhe formimin e një kuadri për një armëpushim në Lindjen e Mesme.
Sipas informacionit të deritanishëm, ky është një propozim që është transmetuar përmes vendeve të treta dhe përfshin një sërë kushtesh që përpiqen të kombinojnë uljen e tensioneve me lëshime strategjike nga të dyja palët.
Edhe pse përmbajtja e plotë nuk është bërë publike, burime diplomatike thonë se plani kërkon që Teherani të braktisë aspektet kryesore të programit të tij bërthamor, si dhe të kufizojë zhvillimin e raketave balistike me rreze të gjatë veprimi.
Në të njëjtën kohë, ajo përfshin ndalimin e mbështetjes për organizatat e armatosura si Hamasi dhe Hezbollahu, si dhe sigurimin e lundrimit të lirë në arteriet kritike të energjisë, siç është Ngushtica e Hormuzit.
Nga ana e Shteteve të Bashkuara, plani thuhet se parashikon heqjen e sanksioneve ekonomike dhe rifillimin e bashkëpunimit në aktivitetet bërthamore civile, ndërsa perspektiva e një armëpushimi të përkohshëm që zgjat afërsisht 30 ditë është gjithashtu në tryezë.
15 pikat e propozimit
1. Irani duhet të çmontojë infrastrukturën që i siguron aftësitë ekzistuese bërthamore.
2. Irani duhet të zotohet se nuk do të kërkojë kurrë të pajiset me armë bërthamore.
3. Nuk do të ketë pasurim uraniumi në tokën iraniane.
4. Irani duhet t’ia dorëzojë rezervat e tij të uraniumit të pasuruar 60% – rreth 450 kilogramë – Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike (IAEA). Dorëzimi duhet të bëhet në të ardhmen e afërt dhe sipas një afati kohor që do të bihet dakord.
5. Impiantet bërthamore në Natanz, Isfahan dhe Fordow duhet të çmontohen.
6. I jepet IAEA-s akses i plotë brenda Iranit, me kontrolle transparente.
7. Irani duhet të braktisë strategjinë e ndërmjetësimit.
8. Irani duhet të ndalojë financimin, udhëzimin dhe pajisjen e përfaqësuesve të tij rajonalë.
9. Ngushtica e Hormuzit duhet të mbetet e hapur dhe të funksionojë si një korridor i lirë detar.
10. Programi raketor i Iranit duhet të jetë i kufizuar si në rrezen e veprimit ashtu edhe në numrin e raketave, me kufizime specifike që do të përcaktohen në një fazë të mëvonshme.
11. Përdorimi i raketave në të ardhmen do të kufizohet ekskluzivisht në mbrojtje.
Në këmbim, Irani do të përfitojë:
1. Do të sigurohet një heqje e plotë e sanksioneve të vendosura nga bashkësia ndërkombëtare ndaj Iranit.
2. SHBA-të do ta ndihmojnë Iranin në zhvillimin e programit të tij bërthamor civil, duke përfshirë gjenerimin e energjisë elektrike në centralin bërthamor të Bushehrit.
3. I ashtuquajturi mekanizëm “snapback”, i cili lejon rivendosjen automatike të sanksioneve në rast të mosrespektimit të marrëveshjeve nga Irani, do të shfuqizohet.
Pika e 15-të e marrëveshjes nuk është bërë publike.
© BalkanWeb
