Shkruan: Fitim NUHIU
Detyra e mësuesit modern nuk është të shpyllëzojë xhungla, por të vadisë djerrina.
– C. S. Lewis
Më 7 Mars, në Ditën e Mësuesit, kujtojmë me respekt hapjen e shkollës së parë shqipe në Korçë në vitin 1887, një ngjarje që shënoi një hap të madh për arsimin dhe identitetin kombëtar. Në atë kohë, mësuesi ishte figurë e shenjtëruar, simbol i dijes, i sakrificës dhe i atdhedashurisë. Sot, megjithëse roli i tij mbetet thelbësor, shpesh thuhet se autoriteti i mësuesit ka rënë.
Ka faktorë të ndryshëm se përse ndodhë kjo.
Shoqëria ka ndryshuar rrënjësisht. Dikur marrëdhëniet ishin më hierarkike dhe fjala e mësuesit ishte e padiskutueshme. Sot jetojmë në një kohë më liberale, ku fëmijët dhe të rinjtë inkurajohen të shprehin mendimin e tyre dhe sikur e sfidojnë autoritetin. Kjo është një arritje demokratike, por njëkohësisht ka sjellë edhe vështirësi në ruajtjen e disiplinës dhe respektit në shkollë.
Zhvillimi i teknologjisë ka ndryshuar mënyrën si jepet, merret dhe perceptohet dija. Me internetin dhe rrjetet sociale, nxënësit kanë akses të menjëhershëm në informacion dhe nuk e shohin më mësuesin si burimin e vetëm të dijes. Kjo kërkon që mësuesi të përshtatet, të jetë udhërrëfyes dhe orientues, jo thjesht transmetues faktesh.
Një faktor tjetër është edhe roli i prindërve dhe i institucioneve. Në disa raste, mësuesit nuk marrin mbështetjen e duhur kur përballen me probleme disiplinore. Kjo e dobëson figurën e tyre dhe e bën më të vështirë ushtrimin e autoritetit pedagogjik. Po ashtu, pagat jo gjithmonë të kënaqshme dhe kushtet e punës ndikojnë në prestigjin shoqëror të profesionit.
Megjithatë, autoriteti i mësuesit nuk duhet të mbështetet te frika apo ndëshkimi, por te profesionalizmi, drejtësia dhe aftësia për të frymëzuar. Një mësues që zotëron lëndën, komunikon me respekt dhe krijon marrëdhënie të shëndetshme me nxënësit, fiton autoritet natyrshëm. Në kuptimin filozofik, fjala mësues nënkupton lehtësues, ndërmjetësues.
7 Marsi nuk është vetëm një ditë feste, por edhe një moment reflektimi. Rënia e perceptuar e autoritetit të mësuesit lidhet me ndryshimet shoqërore dhe kulturore, por zgjidhja qëndron te forcimi i rolit profesional dhe moral të tij. Shoqëria që respekton mësuesin, respekton të ardhmen e saj.
Pyetja, kush është fajtor kryesor?
Rënia e autoritetit të mësuesit është pasojë e disa faktorëve të ndërthurur. Megjithatë, nëse do të kërkonim një përgjegjësi më të madhe, ajo do të binte mbi shoqërinë dhe institucionet.
Së pari, institucionet arsimore dhe politikat shtetërore kanë rol kyç. Kur mësuesi nuk mbështetet me ligj, me rregulla të qarta dhe me kushte dinjitoze pune, autoriteti i tij dobësohet. Mungesa e mbështetjes në rastet e konflikteve apo disiplinës e bën figurën e tij më të brishtë.
Së dyti, familja ka ndikim të madh. Kur prindërit e kundërshtojnë mësuesin pa reflektim dhe gjithmonë e konsiderojnë fëmijën të pafajshëm, ata dërgojnë mesazhin se fjala e mësuesit nuk ka peshë. Respekti mësohet fillimisht në shtëpi.
Së treti, edhe vetë shoqëria ka ndryshuar sistemin e vlerave. Dikur mësuesi ishte ndër figurat më të nderuara; sot shpesh vlerësohen më shumë profesione që sjellin fitime të shpejta apo famë.
Natyrisht, edhe vetë mësuesit kanë përgjegjësinë e tyre për të ruajtur profesionalizmin dhe për t’u përshtatur me kohën. Por ata nuk mund të mbajnë barrën kryesore.
Pra, fajtor kryesor nuk është një palë e vetme, por mungesa e bashkëpunimit dhe e mbështetjes së përbashkët midis familjes, shkollës dhe shtetit. Autoriteti i mësuesit është pasqyrë e vlerave të një shoqërie të tërë.
