Pas viteve të konfliktit, vendet e kontaminuara nga minat tokësore po përdorin makina çminimi të telekomanduara për të përshpejtuar pastrimin, duke zvogëluar rrezikun për çminuesit dhe duke mbuluar zona shumë më të mëdha sesa metodat tradicionale.
Në Azerbajxhan, këto sisteme prodhohen nga kompania lokale ImProtex dhe operohen nga Agjencia Kombëtare e Azerbajxhanit për Veprimin ndaj Minave (ANAMA). Makineritë përdoren në terrene me rrezik të lartë, ku pastrimi manual mbetet i ngadaltë dhe i rrezikshëm, në përputhje me Standardet Ndërkombëtare të Veprimit ndaj Minave (IMAS).
“Çështja e minave tokësore mbetet një sfidë serioze humanitare dhe sigurie për Azerbajxhanin, edhe shumë kohë pas përfundimit të konfliktit,” tha Gunel Alakbarova, zëvendëspresidente e ImProtex. “Minat dhe mbetjet shpërthyese të vendosura gjatë pushtimit mbulojnë ende zona të gjera dhe rrezikojnë jetën e civilëve.”
Makineritë më të avancuara, si modeli Revival T, neutralizojnë minat kundër personelit dhe ato antitank, duke pastruar deri në 2,000 metra katrorë në ditë, krahasuar me 20–50 metra katrorë në ditë nga çminimi manual dhe 200–400 metra katrorë nga qentë zbulues.
“Automatizimi është thelbësor për zvogëlimin e viktimave dhe për pastrimin më të shpejtë dhe më efektiv të tokës së kontaminuar,” tha Alakbarova.
Qeveria e Azerbajxhanit ka ndarë për vitin 2026 rreth 39 milionë euro për veprimin ndaj minave, ndërsa Bashkimi Evropian dhe ambasadat e tij po mbështesin operacionet me rreth 23 milionë euro. Financimi mbulon pastrimin, ndërgjegjësimin për rrezikun dhe ndihmën për viktimat.
Që nga përfundimi i armiqësive në vitin 2020, ANAMA raporton se janë pastruar mbi 240,000 hektarë tokë, duke neutralizuar më shumë se 227,000 mina dhe mbetje shpërthyese. Megjithatë, ndotja vazhdon në disa rrethe, duke ngadalësuar zhvillimin dhe rrezikuar civilët.
Azerbajxhani ka ndarë ekspertizën e tij ndërkombëtarisht, përfshirë Ukrainën, ku ka furnizuar automjete çminimi pa pilot dhe ka ofruar trajnime për specialistët, duke mbështetur rimëkëmbjen e zonave të prekura nga konfliktet.
Ekspertët paralajmërojnë se minat tokësore mund të mbeten aktive për dekada, deri në një shekull, dhe vazhdojnë të jenë kërcënim për më shumë se 50 vende. Organizatat humanitare, përfshirë UNMAS, UNDP, UNHCR, MAG dhe Ndihmën Popullore Norvegjeze, theksojnë se përballimi i këtij problemi kërkon bashkëpunim afatgjatë dhe investime të qëndrueshme.
“Makineritë e çminimit me telekomandë shënojnë një ndryshim të rëndësishëm në veprimin humanitar, duke zvogëluar ekspozimin e njerëzve ndaj rreziqeve dhe duke përmirësuar efikasitetin,” tha Alakbarova.
“Azerbajxhani po shpëton jetë dhe po ndihmon të forcojë kapacitetin global për çminimin e tokave.”
© SYRI.net
