Arbër Ademi:
E lexova Fillokovin, i cili debaton me zëvendëskryeministrin Sali nëpërmjet rrjeteve sociale.
Më vjen keq për ministrin Fillkov. Ai është shembulli tipik i një shovinisti të vogël i kalitur nga agjenturat e Beogradit. Ai, ka problem. Problemi i tij është mentaliteti i tij, e jo Kushtetuta, e jo ligji. Asnjë argument nuk është në anën e tij. As sarkazma nuk i shkon, kur fket për z. Sali se na qenka stomatolog e politikan, e jo jurist. E vetë ai si jurist, po na shfaqet si amator me probleme serioze të përmasave shqetësuese. Le t’ia numrojme disa argumente profesionale si leksione falas drejtesie.
Ligji për përdorimin e gjuhëve është miratuar në vitin 2018 dhe për herë të parë në mënyrë të plotë është bërë operacionalizimi i normës kushtetuese që trajton përdorimin e gjuhëve në RMV, si normë e përgjithshme.
Ligji për përdorimin e gjuhëve, në nenin 1 paragrafin 3 thotë: “në të gjitha organet e qeverisjes shtetërore në Republikën e Maqedonisë, institucionet qendrore, ndërmarrjet publike, agjencitë, drejtoritë, institucionet dhe organizatat, komisionet, personat juridikë që ushtrojnë autorizime publike në përputhje me ligjin dhe institucionet e tjera, gjuha zyrtare, përveç gjuhës maqedonase dhe shkrimit të saj, është gjuha që e flasin 20% e qytetarëve të Republikës së Maqedonisë dhe shkrimit të saj, në mënyrë të përcaktuar me këtë ligj”.
Mbi bazën e interpretimit të kësaj dispozite është qartë se përpos në institucione, organe dhe kështu me radhë, edhe në komisione siç është edhe komisioni për provimin e jurisprudencës, gjuhë zyrtare është edhe gjuha që e flasin 20% e qytetarëve gjithnjë duke u thirrur në dispozitat e ligjit për përdorimin e gjuhëve. Prandaj paragrafi përfundon me fjalët “në mënyrë të përcaktuar me këtë ligj”, e jo me ndonjë ligj tjetër.
Andaj edhe tendencat apo qëndrimet që insistojnë që këtë çështje ta trajtojnë me ligjin për provimin e jurisprudencës apo me interpretime të tjera të çuditshme amatoreske janë të gabuara në rrethana kur ligji për përdorimin e gjuhëve është “lex specialis” në pjesën e përdorimit të gjuhëve dhe ka epërsinë e zbatueshmërisë në raport me të gjitha aktet tjera normative. Trajtimi në mënyrë parciale nëpër akte të ndryshme normative i përdorimit të gjuhëve nuk ka qenë i suksesshëm, andaj edhe fokusi ka qenë miratimi i një akti të vetëm. Çdo veprim tjetër mund të konsiderohet si përpjekje për të “çmontuar” ligjin për përdorimin e gjuhëve. Këtë nuk duhet lejuar. Ligji ka mekanizmat e vet për zbatueshmëri dhe duhet në vazhdimësi të bëhen përpjekje për zbatim pragmatik të dispozitave ligjore.
Në bazë të kësaj konstatojmë se:
• përdorimi i gjuhës në komisione para miratimit të ligjit për përdorimin e gjuhëve nuk ka mundur të zbatohej vetëm duke u thirrur në amendamentin V, pasi që kjo dispozitë është e karakterit të përgjithshëm dhe parimisht e pazbatueshme (ashtu siç është e formuluar) (sqarim për disa analistë dhe disa “ekspertë” se pse nuk është zbatuar gjuha në komisione para miratimit të ligjit për përdorimin e gjuhëve);
• trajtimi normativ i gjuhës është i mjaftueshëm me dispozitat ligjore të ligjit për përdorimin e gjuhëve, dhe nuk duhet i njëjti të jetë objekt edhe në ndonjë ligj tjetër.
Dhe për fund, me z. Bekim Sali kemi dallime të mëdha politike dhe konceptuale, duke filluar nga legjitimiteti e me radhë, por megjithëse është stomatolog, një gjë e ka thënë sakt: kushtetuta është e qartë dhe ligji për përdorimin e gjuhëve është i qartë. Prandaj, këtu jam në anën e tij kundër ministrit i cili mori më së shumti kritika në Raportin e Komisionit Evropian. Me z. Sali do ta vazhdoj debatin për çështje të tjera, pa kompromis, por këtu, në këtë debat, më ka në krah.
